Onbeteugelde fantasie waar armoe troef is

Voorstelling: Moeder & Kind van Arne Sierens en Alain Platel door Victoria. Regie: Alain Platel. Decor: Pol Heyvaert. Kostuums: Lieve Pynoo. Spel: Lies Pauwels, Helmut van den Meersschaut, Mohamed Benaouisse, Gert Portael en twee ploegjes van vier kinderen. Gezien 26/3, Gent, Nieuwpoorttheater. Te zien: Amsterdam, De Brakke Grond, 18 t/m 22/4; Rotterdam, Lantaren, 26 t/m 28/4; Utrecht, Festival a/d Werf, 19 t/m 21/5.

Sjofel is het appartement, krap, druk. Vol spullen, veel te veel en nooit nieuw; vol mensen die in verwarde familieverhoudingen bij elkaar horen. Vier kinderen in de leeftijd van een jaar of zeven tot zo'n vijftien jaar klauteren van de koelkast via de wasmachine naar de achterkant van een bank die als evenwichtsbalk dienst doet. De oudste jongen springt van een ruim twee meter hoge kast over het fornuis heen in een aftandse leunstoel, het kleine blonde grietje neemt tijdelijk haar intrek bij het konijn in een hok onder het aanrecht. De vier volwassenen om hen heen klagen, ruziën, oreren, vechten, geven nu een mep en dan een aai. En elk van die acht mensen en mensjes maakt zich soms ineens los om te dansen op plotseling snoeihard klinkende populaire muziek en de woorden te mimen. Geïnspireerd door clichés uit videoclips en tv-shows, maar ver van de gladde kitsch van de afgerichte monstertjes in de Miniplaybackshow.

Ongegeneerd persoonlijk wordt er bewogen, zo virtuoos als elk dat in zich heeft en met onverhoeds sterk resultaat. De moederfiguur, een blonde bonk, smacht door de kamer op een Ave Maria-smartlap, een Marokkaanse acteur sleept de oudste jongen mee in een flitsende rap-dans, een ander joch 'doet' Madonna. Al die ruwe, oplaaiende dansdromen vagen een eventuele verhaallijn weg ten gunste van een grillig spoor van emoties en maken van Moeder & kind een weergaloze voorstelling. Iets waar ook kinderen vanaf een jaar of acht van zullen genieten, al zien ze iets heel anders dan de volwassen kijker die de hang naar onbeteugeld fantaseren van de personages anders zal plaatsen.

De dans- en theatermaker Alain Platel en toneelschrijver Arne Sierens tonen in dit stuk een milieu waar men zich wapent tegen het nooit alleen kunnen zijn door afzondering in zichzelf. Die afzondering bestaat in het geen acht slaan op wie dan ook. Kinderen kunnen dat ook zonder muziek: lekker ergens hoog zitten met een oude lampekap op je hoofd, op je kunstschaatsjes door de kamer scharrelen, een pluchen beer hartmassage en mond-op-mondbeademing verlenen, even je broer vangen onder een gekiepte bank, die dan tot leven komt en voortschuift als een grote bruine muppet. In dit stuk kijken de volwassenen de kunst van het zich laten gaan van de kinderen af en er ontstaat een gierend beeld van een milieu waar armoe regel is, tederheid met moeite te veroveren en fantasie van levensbelang.

Voor Moeder & kind gingen Platel en Sierens op pad door de Gentse volksbuurten waar een macht aan sfeer en details werd veroverd. Bij hun eigen observaties telden ze de foto's op uit het boek Living Room waarvoor de Britse fotograaf Nick Waplington lange tijd twee Britse arbeidersfamilies volgde. Van belang voor Platels voorstellingen is altijd de inbreng van zijn cast, die hij voor Moeder & Kind gewoontegetrouw heeft samengesteld uit professionele acteurs en amateurs. Hij daagt zijn spelers, oud en jong, uit te tonen wat ze kunnen, past hun ideeën in binnen wat hij wil vertellen en weet elk vervolgens net een beslissende stap verder te brengen dan je voor mogelijk zou houden.