EU en Canada mogen dit jaar elk 11.000 ton heilbot vissen; Akkoord bereikt in visserijruzie

BRUSSEL/MADRID, 18 APRIL. De Europese Unie en Canada hebben een akkoord bereikt over de vangst van heilbot voor de kust van de Canadese provincie Newfoundland. Hiermee is een einde gekomen aan het visserijconflict dat de twee partijen zes weken verdeelde. Spaanse vissers, die het akkoord bestempelen als een overwinning voor Ottawa, hebben inmiddels opgeroepen het akkoord te boycotten.

Volgens het afgelopen weekeinde bereikte akkoord mogen de Europese Unie en Canada dit jaar elk 11.000 ton heilbot vissen voor de kust van Newfoundland. De resterende 18 procent gaat naar derde landen, die hun quota mogen verkopen aan de Europese Unie. In totaal mag er volgens internationale afspraken in 1995 voor de Canadese kust 27.000 ton heilbot worden gevist.

Behalve over quota hebben Canada en de Europese Unie strengere afspraken gemaakt over de maat van de mazen van de netten waarmee de heilbot wordt gevist. Verder komen er volgens het akkoord onafhankelijke controleurs aan boord van de schepen die voor de kust van Newfoundland vissen en zal er controle via satelliet worden uitgevoerd. Aan een definitief akkoord moet behalve de Europese Unie en Canada ook de Noordatlantische visserij-organisatie (NAFO) haar goedkeuring hechten.

Twee weken geleden verzette Spanje zich nog tegen een uitgelekt compromis-voorstel, volgens welke Spanje 8.000 ton heilbot kreeg toebedeeld, Portugal 2.000 ton en Canada 10.000. Met een beroep op oude rechten claimde Spanje evenveel te mogen vissen als de Canadezen. Met name Groot-Brittannië en Ierland maanden echter het conflict niet op de spits te drijven.

De Spaanse minister van buitenlandse zaken Javier Solana heeft gisteren gedreigd dat Groot-Brittannië “vroeger of later” de rekening krijgt gepresenteerd voor zijn opstelling in het visserijconflict met Canada. Spanje verwijt de Britten “een gebrek aan solidariteit”, waardoor Spanje uiteindelijk akkoord moest gaan met de verdeling van de quota voor de heilbot zoals deze gisteren officieel werd ondertekend.

De minister van buitenlandse zaken deed zijn uitlatingen tijdens een persconferentie op het vliegveld van Madrid, na aankomst uit New York. “Als iemand het principe van de solidariteit breekt zal hij daar vroeger of later de rekening voor moeten betalen als hij zelf om hulp vraagt en de anderen dat wellicht niet kunnen geven”, aldus Solana.

Gisteren heeft Carlos Westendorp, Spanjes staatssecretaris voor Europese zaken, de Britse ambassadeur in Madrid, David Brighty, op het matje geroepen. De ambassadeur werd bij Westendorp ontboden om een mondeling protest in ontvangst te nemen over de wijze waarop de Britten tijdens de onderhandelingen de zijde van Canada kozen. De staatssecreatris liet weten dat de Spaanse regering “onstemd en teleurgesteld” is. Volgens diplomatieke kringen zou Westendorp zich beklaagd hebben omdat Spanje bij gelegenheden in het verleden zijn eigen overtuigingen ook wel eens ondergeschikt heeft gemaakt aan de steun aan Groot-Brittannië.

De protesten worden in Spanje vooral gezien als een poging om het gezichtsverlies van de regering over het gesloten akkoord enigszins te herstellen. Nog steeds is de algemene verontwaardiging niet uitgeraasd over de verdeling van de quota. De Spaanse oppositiepartijen, werkgevers- en werknemersorgansaties, de president van de onafhankelijke regio Galicië en de socialistische burgemeester van de havenstad Vigo hebben het onderhandelingsresultaat eendrachtig als een totale nederlaag bestempeld. De elf ton die toegewezen is aan de EU, en waarvan Spanje tachtig procent van voor zijn rekening neemt, wordt gezien als een doodsteek voor de lange afstandvloot die voor het grootste deel in de Gallicische havenstad Vigo zijn thuishaven heeft. Met de teruggang van het quotum tot een derde van het afgelopen jaar zouden direct 7.000 banen gemoeid zijn, terwijl de indirecte economische schade aanzienlijk groter is.

Veel Spanjaarden zijn daarnaast van mening dat Canada op geen enkele wijze gestraft is voor het toepassen van geweld in internationale wateren als chantagemiddel voor het afdwingen van concessies. Verschillende Spaanse media melden dat het uiteindelijke onderhandelingsresultaat tot stand zou zijn gekomen nadat Canada dit weekeinde dreigde wederom zijn marinevaaruigen in te zetten tegen Spaanse vissers buiten de 200-mijlszone. Gevreesd wordt dat ook andere landen met behulp van hun marine op soortgelijke wijze gaan optreden tegen de Spaanse vloot van vriesschepen, die tot de zes grootste ter wereld behoort.

De Italiaanse Eurocommissaris voor visserij, Emma Bonino, reageerde verheugd op het bereikte akkoord. “Het herstelt historische en wettige visserijrechten”, verklaarde ze. Volgens de Canadese minister van visserij, Brian Tobin, heeft Canada zijn doel - bescherming van de heilbot - bereikt. De Spaanse ambassadeur in Brussel, Javier Elorza, oordeelde dat het akkoord “het beste is dat we eruit konden halen”.

De visserijoorlog tussen Canada en de Europese Unie ontstond op 9 maart toen de Canadese marine de Spaanse treiler Estai enterde. Sindsdien hebben verschillende incidenten plaatsgehad, waarbij de Canadese kustwacht de netten doorsneed van Spaanse vissersboten. Volgens Canada doen Spanje en Portugal aan overbevissing in de internationale wateren voor de kust van Newfoundland. Vorig jaar, toen er nog geen internationaal quotum bestond, vingen Spanje en Portugal samen 44.000 ton heilbot bij Newfoundland.