CFE-akkoord is 'gedateerd'; Rusland wil herziening van wapenverdrag

MOSKOU, 18 APRIL. Rusland wil herziening van een in 1990 ondertekend verdrag over beperking van de hoeveelheid conventionele wapens in Europa. Dat heeft minister van defensie Pavel Gratsjov zondag gezegd, drie weken voordat de Amerikaanse president Clinton Moskou zal bezoeken.

Gratsjov noemde het CFE-verdrag (Conventional Forces in Europe), dat door de Sovjet-Unie en 29 andere landen in 1990 werd ondertekend, “gedateerd”. Het gaat volgens hem “tegen het strategische belang van Rusland” in. “De hoeveelheid wapens en militaire uitrusting die Rusland mag hebben volgens dit document is onvoldoende”, zei Gratsjov in een vraaggesprek met het persbureau Interfax.

Vorige week dreigde dezelfde Gratsjov overigens dat Rusland het verdrag eenzijdig zal opzeggen als de NAVO doorgaat met haar uitbreidingplannen richting Oost-Europa.

Het CFE-verdrag stelt plafonds aan de aantallen wapens die de aangesloten landen in bepaalde regio's mogen stationeren. Rusland zou vanaf november van dit jaar maximaal 700 tanks, 580 pantservoertuigen en 1280 stuks artillerie mogen hebben in de zuid- en noordwestelijke gedeelten van het land. De meeste van Ruslands conventionele wapens zouden volgens het verdrag moeten worden geconcentreerd in de Oekraïne en Wit-Rusland, destijds Sovjet-republieken maar nu onafhankelijke landen.

Gratsjov zei dat het verdrag onvoldoende mogelijkheden biedt tot verdediging van de zuid-westgrens van Rusland. In de Kaukasus zijn sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 al verscheidene conflicten uitgevochten. Maar in een opmerking die hij verder niet toelichtte, zei Gratsjov ook dat zijns inziens het verdrag hoe dan ook niet had moeten worden ondertekend, ongeacht het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. “We proberen ze ervan te overtuigen dat de leiders van de voormalige Sovet-Unie ten onrechte hebben ingestemd met de ondertekening van dit document”, zo zei hij over contacten met Westerse gesprekspartners.

Al sinds het begin van de Russische militaire operatie in Tsjetsjenië heerst er in Moskou openlijk ontevredenheid over de bepalingen van het CFE-verdrag. Gratsjov duidde er zondag op dat Rusland nu serieus aandringt op structurele wijzigingen. “De ministeries van defensie en buitenlandse zaken zijn onze partners aan het uitleggen zijn hoe belangrijk herziening voor Rusland is”, aldus de minister.

Waarnemers brengen het moment van Gratsjovs uitlatingen in verband met het naderende bezoek van de Amerikaanse president Clinton aan Moskou. Clinton zal op 9 mei de viering van '50 jaar overwinning' op Nazi Duitsland bijwonen, zoals dat in Rusland heet. Op 10 mei houdt hij een conferentie met zijn Russische collega Jeltsin. Tot nu toe heeft de NAVO zich huiverig getoond over heronderhandelingen over het verdrag, omdat die met dertig aangesloten landen een doos van Pandora zouden kunnen openen.

In Tsjetsjenië gaan Russische troepen ondertussen op harde wijze door met het opruimen van het laatste Tsjetsjeense verzet. Het dorp Bamoet, dertig kilometer ten zuidoosten van de vernietigde hoofdstad Grozny, werd met raketten en artillerie beschoten. Als Bamoet valt, kunnen de Tsjetsjeense strijders volgens waarnemers niet anders dan zich gewonnen geven of zich terugtrekken in de bergen in het zuiden van de republiek. In de Russische media wordt gespeculeerd dat het Russische opperbevel dit voor 9 mei bereikt wil hebben, zodat er die dag twee overwinningen kunnen worden gevierd.

Intussen heeft de Russische minister van buitenlandse zaken Kozyrev vandaag gezegd dat Moskou het gebruik van geweld niet kan uitsluiten bij het verdedigen van de rechten van etnische Russen die in vroegere Sovjet-republieken wonen, zo heeft Interfax gemeld. “Er kunnen gevallen zijn waarbij het gebruik van directe militair geweld nodig zal zijn om onze landgenoten in het buitenland te beschermen”, zo haalte het persbureau minister Kozyrev aan.

Er wonen meer dan twintig miljoen Russen in de Baltische landen en in het Gemenebest van onafhankelijke staten (GOS) van voormalige Sovjet-republieken.