Edzard glijdt uit

De duikvlucht van de dollar kan tot vreemde uitglijers leiden. Deze week gaf scheidend topman Edzard Reuter van het Duitse industrieconglomeraat Daimler-Benz voor de laatse maal uitleg over de cijfers van zijn concern. Volgende maand geeft hij de voorzittershamer uit handen. Reuter, die toch bekend staat om zijn brede belangstelling, zijn filosofische inslag, zijn visie en denken in grote strategieën, kwam tegenover een legertje persvertegenwoordigers onvermijdelijk te spreken over de lage dollarkoers en over de gevolgen daarvan voor de Duitse en de Europese industrie op langere termijn.

Wat moet er gebeuren als de Amerikaanse munt nog verder wegzakt tot een structureel zeer laag peil waarop concurrentie vanuit niet-dollarlanden welhaast onmogelijk wordt? Kan de dollar eigenlijk nog wel de rol van reserve-valuta blijven vervullen? Reuter liet zich op dit soort vragen verleiden tot het antwoord dat hij zich een situatie kan voorstellen waarop een andere munt - welke liet hij wijselijk in het midden - de rol van de dollar in de wereld zou kunnen overnemen. En, zo suggereerde hij, dan zou in één klap een groot deel van de huidige pijn van bij voorbeeld de Duitse industrie zijn opgelost.

Had de in Duitsland als een goeroe vereerde Reuter niet goed over het thema nagedacht, versprak hij zich? In ieder geval durfde niemand van de discipelen in de zaal de profeet tegen te spreken. Pas in discussies achteraf klonk enige verbazing. Hoe kon de Daimler-chef zo in de fout gaan? Want welke munt ook de rol van reserve-valuta vervult, het verandert niets aan de concurrentiepositie tussen landen. Een in Duitsland gevestigd exporterend bedrijf, dat zijn kosten geheel of goeddeels in marken maakt, wordt er niet beter van als hij ineens op de wereldmarkt in marken, in Ecu's of in wat voor andere valuta (met uitzondering van dollars) kan gaan factureren. Zijn Amerikaanse concurrent blijft het kostenvoordeel behouden. Sterker: hij gaat er alleen maar op vooruit als hij plotseling in D-marken mag afrekenen.

Het concurrentievervalsende effect van wisselkoersfluctuaties in de wereld is voorlopig niet op te lossen, tenzij er één wereldmunt zou ontstaan. Reëler is de oplossing die Reuter zelf aangaf: dat Europese bedrijven met harde munten zoveel mogelijk produktie overbrengen naar goedkopere landen en zoveel mogelijk onderdelen uit die landen kopen. Het op deze wijze verlagen van de eigen kostprijs gaat helaas - ook Edzard Reuter moest dat toegeven - wel ten koste van werkgelegenheid in het eigen land.