Schaap wordt wolvenverschrikker

Emilio Urberuaga, Roosje het reuzenschaap. Vert. L.M. Niskos. Uitg. Lemniscaat. Prijs ƒ 22,50. Mieke Tillema: Zeven Tantes en een kat. Ill. Patsy Backx. Uitg. De Harmonie. Prijs ƒ 19,90.

Gewoonlijk heeft een herder een heleboel schapen, maar in Roosje het reuzenschaap van Emilio Urberuaga wordt een schaap omringd door een hele kudde herdertjes. Twintig mannen zijn dag in, dag uit, druk bezig met het scheren en melken van het reuzenschaap. En met het op en af klimmen van ladders, want ze reiken niet hoger dan Roosjes hoeven.

Kleuters kunnen dit prentenboek over groot en klein zelf 'lezen' via de plaatjes. Op de eerste prent zijn de herders te zien, zwoegend rond balen wol. Op de volgende tekening besluiten ze tijdens een vergadering hun messen te slijpen om Roosje in meer hanteerbare delen te snijden. Maar het schaap, bibberend met haar dikke lijf in het gras, hoort alles. Ze rent weg en belandt in de stad, waar ze van schrik als een soort King Kong bovenop een wolkenkrabber springt. Na allerlei avonturen vindt ze een nieuw bestaan als wolvenverschrikker. Slechts een enkele keer voegt de tekst echt iets toe aan dit prentenboek. Korte begeleidende zinnen bij de illustraties waren voldoende geweest, nu wordt alles wat al te zien is met veel omhaal van woorden verteld.

Op de tekeningen zijn veel grappige details (eigenlijk is alles wat niet Roosje of landschap is een detail) te bekijken. In de stad zitten mensen in autootjes stomverbaasd omhoog te staren naar het langsgalopperende reuzenschaap, op de stoep wordt een mevrouw door haar hondje omvergetrokken, een verontwaardigde circusdirecteur loopt ergens schouderophalend zijn tent in. Volgens de tekst bromt hij dan: 'Stel je voor, een reuzenschaap! Dat ontbreekt er nog maar aan!' In dit geval vullen tekst en tekening elkaar wel goed aan.

Het landschap en de lucht rondom Roosje zijn met waterverf geschilderd. In subtiele kleuren en schaduwen geeft Urberuaga ochtend, schemering en nacht weer. De in elkaar overlopende tinten roze, blauw of grijs bepalen de vaak wat dromerige sfeer van de tekening. Op deze achtergrond zijn met zwarte inkt de duidelijke figuurtjes van mensen en dieren geplaatst. Een enkel lijntje - een opgetrokken wenkbrauw, een neerhangende mondhoek - blijkt genoeg om de stemming van Roosje en van andere personages over te brengen. De platen uit Roosje het reuzenschaap zijn stuk voor stuk mooi genoeg om uitvergroot aan de muur te hangen.

Eenvoudiger zijn de illustraties van Patsy Backx in het prachtig uitgegeven Zeven Tantes en een kat, geschreven door Mieke Tillema. Eerder verscheen deze geschiedenis op rijm over zeven nette tantes die op een septemberdag uit de band springen en bramen gaan plukken op de kinderpagina van deze krant. Backx gebruikt een duidelijke zwarte lijn, zonder perspectief of schaduwen. Alle tantes zijn in aanvang montere figuurtjes met een middenscheiding in hun knot en een bloemenjurk. Maar na hun avontuur hangen ze uitgeput in hun fauteuils: hun hoofden achterover, hun armen slap op de leuning, hun voeten een eindje van elkaar op de grond. Het knappe van Patsy Backx is dat ze met een simpele zwarte lijn zoveel weet te suggereren. Er lijkt altijd meer te zien dan er afgebeeld is, als een van de tantes in de keuken staat pruttelt haar pan bijna hoorbaar en het koper van de aan de muur hangende koekenpannen lijkt te glimmen.

De sfeer van het gedicht doet denken aan Het schaap Veronica van Annie M.G. Schmidt, al loopt het ritmisch niet zo goed:

'In Scheveningen stond een huis, het was er stil en donker, Het rook naar motteballen en naar boenwas. Alles blonk er.'

Maar het is de moeite waard om bij het voorlezen een beetje te smokkelen, want de belevenissen van de zeven tantes zijn humoristisch genoeg. Het eindrijm is vindingrijk, met af en toe een rijmpaar dat alleen voor het gehoor klopt en eigenlijk niet bestaat, zoals 'mauwen/wouwen'. Bovendien valt het struikelende ritme soms erg goed uit, zoals in:

'Wat schrokken me de tantes toen! Jo slaakte diepe zuchten, Sien struikelde! Daar gingen alle bordjes vla met vruchten!'

Zeven Tantes en een kat is misschien wat braaf en zowel naar vorm als naar inhoud zeker geen vernieuwend kinderboek. Maar de tekst en de illustraties geven een zeer vermakelijk, volledig beeld van de tuttige tantes. En het kan tenslotte moeilijk anders:

'Want Tantes blijven Tantes. Ze houden van fatsoen.'