Jan Ipema

Jan Ipema: Weer fout. Uitg. De Arbeiderspers, 183 blz. Prijs ƒ 29,90.

'Hoe zeer had de Griekse wijsgeer gelijk die zei dat niet de dingen zelf, maar de meningen over de dingen de mens in verwarring brengen.'

Jan Ipema vertelt in zijn romandebuut Weer fout van een vereenzaamd man, De Geer, die door een telefoontje van een vreemde teruggeworpen wordt in de verwarringen van zijn verleden. In de late jaren veertig raakte hij betrokken bij de NESB, een kring van onverbeterlijke nazi's die zich voorbereidde op een nieuwe strijd. Hij was dus fout, en op een moeilijk te begrijpen manier - niet in maar na de oorlog. Om dat te verklaren schrijft hij aan de vreemde een verslag van zijn ervaringen.

Even lijkt het dan of hij vooral het redelijke van het naoorlogse nazisme wil laten zien. Het was per slot de tijd van dreigend wereldcommunisme enerzijds en amerikanisme anderzijds, het Avondland verloor zijn eigenheid en Wereldoorlog III zou niet lang op zich laten wachten. Maar beschrijft hij hoe het er daadwerkelijk aan toe ging bij zijn kameraden, hoe er losjes uit de pols geliquideerd werd en hoe ook hijzelf geliquideerd zou worden als hij niet meer meedeed, dan ontstaat het beeld van iemand die te laat beseft dat hij zich tussen boeventuig heeft begeven. Hij wil een 'leven in het teken van de Daad', maar wat hij daarin zoekt is eigenlijk een vorm van dandyisme, een protest tegen een tijd van nivellering. Der Dandyismus, citeert hij Jünger, ist die letzte Verwirklichung des Heroischen in Zeiten des Verfalls.

Weer fout geeft reliëf aan een vergeten milieu uit het begin van de Koude Oorlog. De karakters en de dialogen blijven wat schetsmatig en de plot is verre van subtiel, maar het tijdsbeeld boeit.