Ieder een lettergreep

Rodrigo Rey Rosa: Bomengevangenis. De schepenlichter (Cárcel de árboles. El salvador de buques). Vert. Paul Menken. Uitg. Menken Kasander & Wigman, 167 blz. Prijs ƒ 29,50.

Piepjong is de in 1958 in Guatemala geboren schrijver Rodrigo Rey Rosa niet meer en zijn oeuvre is nog bescheiden. Twee novellen van zijn hand zijn nu in het Nederlands vertaald. Is hij een belofte voor de toekomst?

Misschien. Rey Rosa vertelt met elan. Hij laat zich niet ophouden door overbodige details en uitweidingen en weet doeltreffend de sfeer op te roepen die hij beoogt. In de twee nu vertaalde verhalen gaat het om de beklemming en vergeefsheid die hoort bij gesloten regimes. Niets zal ooit veranderen, verzet is onmogelijk, wie machtig zijn houden zichzelf machtig, wie vermorzeld worden hebben geen hoop. Het is Kafka onder de tropen.

Vooral het eerste verhaal herinnert aan het Tsjechische voorbeeld. In een medisch experiment worden gevangenen van hun taalvermogen ontdaan. Alleen één lettergreep kunnen ze nog uitspreken, elke gevangene een andere. Tezamen kunnen ze zinnen vormen, waarvan elk voor zich de betekenis niet kent, en toch gehoorzamen zij allen aan de opdrachten die ze zo, gezamenlijk, leren formuleren.

Het is een onwaarschijnlijk gegeven, maar een mooie metafoor voor collectieve geestelijke knechting. Het tweede verhaal is minder uitzonderlijk. Het beschrijft de tegenkant van zo'n regime: de bourgeoisie die de macht heeft en, wat er ook gebeurt, zal behouden, al zijn daar bedrog, chantage en sterkere middelen voor nodig.

De eerste proeve van Rey Rosa's schrijverschap is overtuigend, zonder overdonderend te zijn. De novellen zijn geschreven met spankracht en economie - voorwaarden waaraan in dit genre gemakkelijker is te voldoen dan in de ambitieuzere opzet van een roman. Deze novellen maken daar in ieder geval nieuwsgierig naar.