Afscheid van Joe Montana, engel van het brute football

De beste American Football-speler aller tijden neemt dinsdag tijdens een groot feest in San Francisco afscheid. Joe Montana is 38 jaar, een quarterback om nooit meer te vergeten. Zoveel precisie, zoveel rust, zoveel talent. Na een leven van ongekende pijn en ongekende weelde treedt Montana Magic terug.

ROTTERDAM, 14 APRIL. Zijn football-coach Chuck Abramski op Ringgold Highschool noemde hem 'Joe Banana'. De jonge Joe Montano had lang, blond, engelachtig haar en hij zong in een koor. Hij had geen brede schouders, geen brede borst, geen brede heupen, hij had dunne benen. Abramski wilde van de talentvolle football-speler een breedgeschouderde jongeman maken. Maar Abramski zag Joe Montana nooit tijdens de krachttrainingen. Joe Montana had een hekel aan trainen, eigenlijk vond hij football niet zo leuk. Dat brute gedoe lag hem niet.

Als jongetje had hij gezien hoe zijn neefjes plezier beleefden aan de padvinderij. Maar zijn vader Joe Montana sr. wilde dat zijn enige zoon een held werd. Hij had gezien hoe goed hij een bal kon gooien, hoe hij bewoog, hoe sportief hij was. Hij meldde hem aan bij de Little Wildcats toen hij acht was en zei dat zijn zoon negen was. Vader Montana wilde dat zijn zoon zo snel mogelijk een football-ster werd.

In het stadje Monongahela in Pennsylvania hadden de mensen het niet breed. In de staalfabrieken moesten ze hard werken. Vader Joe Montana en moeder Pam Giordenango werkten bij de gemeentelijke spaarbank. Ze leidden een saai leven dat werd doorbroken door de aanwezigheid van een mooie zoon, een zoon die verlegen was, maar die als de beste kon basketballen, honkballen en footballen. Wanneer Joe Montana een bal in zijn handen had, begon hij te leven.

Montana had er als jongen lol in een football-bal van afstand door een autoband te gooien die hij aan een touw aan een boom had opgehangen. Urenlang was hij bezig. Daar hing ook een basket. Want basketballen was zijn tweede liefde. Toen hij Highschool verliet, had hij de universiteiten voor het uitkiezen. North-Carolina State wilde hem zelfs een beurs geven omdat hij zo goed kon basketballen. Maar hij koos voor Notre Dame, de universiteit waar zijn grote football-idool Terry Hanratty ook had gestudeerd. Van hem had hij de truc met de autoband overgenomen.

Op Notre Dame had hij heimwee. Vier keer per week reed zijn vader een paar honderd kilometer naar Notre Dame om hem football te zien spelen, met hem over football te praten, 's avonds in een hamburgertent te gaan eten en vervolgens terug naar huis te rijden.

Buiten het sportveld viel Montana niet op. Hij was een stille jongen met lang haar, een snor en dunne benen. Maar zodra hij een bal in zijn handen had, gebeurde er iets onnatuurlijks. Hij kon gooien, zeker honderd meter ver, en met een precisie die nog niet eerder was vertoond. En hij straalde rust uit. Wanneer iedereen op het football-veld op elkaar botste, de verdedigers hem het gooien onmogelijk probeerden te maken, dan bleef hij rustig, wachtend tot hij een medespeler vrij zag staan voor de ultieme pass voor de touch-down.

De quarterback (spelverdeler) van Mon Valley was als speler onovertroffen in het college-football. Nog praten zijn medespelers van destijds over de wedstrijd van 1979 tegen Houston, waarin hij met nog slechts 7.37 minuten te spelen met zijn passes verantwoordelijk was voor 23 punten. Notre Dame stond met 34-12 achter. Montana was halverwege de wedstrijd bijna bezweken onder de extreme kou. De magere jongen werd volgegooid met hete bouillon en kwam weer op temperatuur. De gevolgen waren ongelooflijk, maar waar. Twee seconden voor het einde gaf hij de beslissende pass voor een touch-down die leidde naar een 35-34 overwinning.

The Comeback Kid zou Montana worden genoemd. Door de manier waarop hij vaak in de vierde speelperiode uit het niets tevoorschijn kwam en met splijtende passes zijn ploeg alsnog de overwinning schonk. Door de manier waarop Montana telkens weer herstelde van zware blessures. Hij werd aan zijn rug geopereerd, aan zijn voet, aan zijn knieën en aan zijn rechter elleboog - de elleboog van zijn wonderbaarlijke arm die de vijandelijke verdedigers graag hadden willen breken.

Maar Montana was niet te breken. Zestien seizoenen lang leed hij pijn. In 1986, na een rugoperatie, adviseerden artsen hem te stoppen. Maar Montana keerde na 55 dagen terug. In Candlestickpark wilde hij staan, temidden vam 80.000 uitzinnige toeschouwers, met zijn witte polsbandje om, met zijn rode shirt met nummer 16 aan, met de gouden helm op van de San Francisco 49-ers, met de bal in zijn handen, stapje links, stapje rechts, verdedigers ontwijkend, de afstand schattend om dan met een onwaarschijnlijk precieze worp receiver Jerry Rice te bereiken voor weer een touchdown.

Nooit was er twijfel, wanneer hij gooide. Nooit was hij ongerust. Wanneer de spanning steeg, ging hij langzamer ademen dan de anderen. Hij was niet erg snel, niet erg sterk, hij voelde instinctmatig aan waar hij moest lopen, waar, wanneer en hoever hij moest gooien. Alle kenners in de Verenigde Staten hebben een verklaring proberen te vinden voor Montana's talent. Er is geen verklaring voor. Zijn talent is uniek, vandaar Joe Montana Magic.

Viermaal won hij met de 49ers de Super Bowl, het Amerikaanse kampioenschap, drie keer was hij de meest waardevolle speler van de finale, de laatste keer in 1990. Hij wordt in één adem genoemd met de basketballers Michael Jordan, Magic Johnson, Larry Bird en de ijshockeyer Wayne Gretzky - grotere sportsterren hebben de Amerikanen de laatste tien jaar niet gekend.

In 1993 verliet hij de 49ers, die hij ruim dertien jaar had gediend. Hij had bijna een jaar niet kunnen spelen. Een pees van zijn elleboog was afgescheurd. Na een operatie en een langdurige herstelperiode keerde hij terug. The comeback kid wilde van geen wijken weten, de fans van de Niners wachtten op hem. Maar coach George Seifert was gecharmeerd van een jonge quarterback, Steve Young, die het afgelopen seizoen een uitstekende indruk had achtergelaten. Young op de transferlijst plaatsen? Of hem afwisselend met de kwetsbare Montana laten spelen?

Montana liet zich verkopen aan de Kansas City Chiefs. Daar had hij geen ongeduldig talent als Young om zich heen, daar was hij de enige quarterback. En hij speelde er als vanouds. Nog altijd was er de snelheid van zijn worpen, zijn precisie en zijn enorme rust. Maar trainen beviel hem minder. De trainingsmethoden van Marty Schottenheimer bevielen hem niet. Alles gericht op kracht, daar heeft Joe Montana nooit van gehouden. Voor het eerst sinds zijn elfde jaar wilde hij stoppen met football.

Joe Montana Magic zal dinsdag officieel zijn afscheid bekend maken. In San Francisco, zoals hij twee jaar geleden beloofde. Zijn vrouw Jennifer en zijn drie dochters zullen er zijn. Montana zal weinig zeggen, hij is een man van weinig woorden. Hij zou tv-commentator bij NBC kunnen worden of voorlichter van de National Football League. Maar coach wordt hij niet.

Het liefst zou hij in het noorden van Californië, in de wijnstreken van Napa of Sonoma, een Italiaans restaurantje met zeven of acht tafeltjes beginnen. Zelf druiven verbouwen en zelf wijn maken. In alle rust. In Kansas verdiende hij 2,4 miljoen dollar in drie jaar. Het laatste jaar hoeft hij niet uitbetaald te krijgen. Dat bedrag mogen de Chiefs investeren in een nieuwe quarterback. Zo een als Joe Montana krijgen ze nooit meer.