PAAVO LIPPONEN; Onkreukbaar pragmaticus

Hij doet het niet goed op televisie, staat bekend als eigenwijs, lastig, moeilijk te vermurwen en kampte met jicht tijdens de campagne voor de parlementsverkiezingen, die hij uiteindelijk met een winst van 15 zetels won. Is de nieuwe Finse premier daarmee een geluksvogel die slechts mag regeren omdat zijn voorgangers het zo slecht deden?

Hoewel de vorige coalitie van agrariërs, conservatieven en Zweedstaligen Finland niet heeft kunnen behoeden voor een zware economische crisis, kan het succes van de sociaal-democraten voor een belangrijk deel wel degelijk op het conto van Paavo Lipponen (53) worden geschreven. Als geen ander kent de oud-journalist en politicoloog de Finse politiek en zijn eigen partij, de SDP, waarin hij langzaam maar zeker is opgeklommen. Een aantal jaren was hij partijvoorzitter, twee jaar geleden brak hij door naar de top, toen zijn voorganger Ulf Sundqvist zichzelf door onduidelijke bankzaken had gediskwalificeerd. Lipponen werd als een held binnengehaald, want hij stond bekend als een onkreukbare pragmaticus en genoot aanzien als voormalig adviseur van oud-president Koivisto en voorzitter van een vermaard instituut voor buitenlandse politiek.

Finland zat toen in een diep dal. De Sovjet-Unie was ingestort en daarmee ook de Finse economie. De werkloosheid was in zeer korte tijd van zes naar twintig procent gestegen, de staatsschuld met twaalf procent gestegen naar 300 miljard Finse marken, 70 procent van het bruto binnenlands produkt. Lipponen was er van overtuigd dat alleen toetreding tot de Europese Unie zijn land de bescherming zou bieden die het nodig heeft tegen de machtige buurman Rusland en tegelijkertijd de voorspoed om het land economisch uit het moeras te trekken. Hij steunde de campagne voor een Fins 'ja' volop, terwijl de regerende agrariërs - nu naar de oppositie verdrongen - zich afzijdig hielden. “De Noren kunnen gemakkelijk 'nee' tegen Europa zeggen met een NAVO-lidmaatschap in de achterzak en een grote olievoorraad”, aldus Lipponen. “Die luxe kennen de Finnen niet.” De Finnen aarzelden niet en zeiden massaal 'ja'.

Lipponen wil Finland zelfbewuster maken. Hij vindt dat het land zich onafhankelijker moet opstellen, minder rekening moet houden met zijn buren. Maar Lipponen wil ook het sociale-zekerheidsstelsel overeind houden, en dat wordt een moeilijk karwei met een regering die diep moet snijden om het omvangrijke begrotingstekort weg te werken. Nu zijn alle partijen het daar nog over eens, maar als de economie straks gesaneerd is zullen de uiteenlopende belangen in zijn coalitie verscherpt naar voren komen. Lipponen zal al zijn politieke stuurmanskunst moeten aanwenden om Finland, maar ook zijn eigen partij, zo ongeschonden mogelijk uit de saneringsslag te voorschijn te laten komen. En dat betekent dat hij minder aandacht zal kunnen schenken aan het hem zo bekende terrein van de buitenlandse politiek.