Justitie kent nu bijna honderd misdaadgroepen

DEN BOSCH, 13 APRIL. Politie en justitie zijn op de hoogte van het bestaan van honderd 'hoog georganiseerde' criminele groeperingen, twee meer dan bij de vorige telling in 1993.

Meer dan de helft heeft criminele contacten binnen de politie en de bijzondere opsporingsdiensten. Bij het vorige onderzoek gold dat voor 35 procent van de groepen.

In de afgelopen twee jaar zijn 33 'hoog georganiseerde' bendes ontmanteld; tegen 34 bendes loopt een justitieel onderzoek. Van de honderd zijn er 93 al meer dan drie jaar actief, het merendeel in de drugshandel. In het totaal zijn in Nederland zo'n 450 min of meer georganiseerde bendes actief.

Dit blijkt uit de landelijke inventarisatie criminele groeperingen 1995, die gisteren werd gepresenteerd in het Bossche paleis van justitie door procureur-generaal R.A. Gonsalves en korpschef P.D. IJzerman van de regiopolitie Twente. Gonsalves trok gisteren uit het rapport de “voorzichtige conclusie dat de zaak zich stabiliseert”, al wees hij op het toenemend aantal liquidaties.

Korpschef IJzerman zei dat de inventarisatie slechts een indicatie van de omvang van de georganiseerde misdaad biedt. Zo verklaart de gerichtheid op de traditionele 'onderwereld' volgens IJzerman ten dele waarom de criminele-inlichtingendiensten (CID's), die het leeuwedeel van de informatie aanleverden, zoveel drugsbendes (86) constateren, terwijl er maar vier organisaties zijn gevonden die zich met milieucriminaliteit bezighouden.

Wil een bende in Nederland van justitie het keurmerk 'hoog georganiseerd' krijgen, dan moet aan ten minste zes van acht criteria zijn voldaan. Zo moet de groep langdurig samenwerken, een hiërarchische opbouw kennen, interne en externe sancties toepassen, dekmantelfirma's gebruiken, criminele winsten witwassen, criminele contacten in de 'bovenwereld' onderhouden en zich schuldig maken aan diverse vormen van criminaliteit.

Een bende telt pas mee als de politie tevens enkele 'kernleden' kan aanwijzen, waarvan er gemiddeld vijf zijn per 'hoog georganiseerde groep'. Van de kernleden van 1995 kwamen er 68 ook voor in de telling van 1993, verspreid over 42 groepen die toen ook al waren geregistreerd. Daaromheen hangt een kring gewone leden, gemiddeld 17 per bende. Uit die telling valt dan op te maken dat de Nederlandse politie zicht heeft op zo'n 2.200 'hoog georganiseerde' misdadigers. Is meer dan de helft van de kernleden aangehouden, dan geldt een bende als 'ontmanteld'.

Van de honderd hoog georganiseerde groepen bestaan er 44 uit Nederlanders, 42 uit buitenlanders en zijn er 14 gemengd van samenstelling. Groepen met een 'buitenlandse kern' treden gewelddadiger op, zowel tegen eigen leden als tegen de concurrentie, terwijl Nederlandse bendes betere contacten hebben in de bovenwereld en oververtegenwoordigd zijn in fraude en falsificaten.