Goedkope vaccins uit genetisch veranderde planten

Uit genetisch veranderde tabaksbladeren of aardappels valt een goedkoop, doeltreffend vaccin te maken tegen hepatitis en andere ziekten. Dat hebben Amerikaanse biotechnologen maandag bekend gemaakt. In de Proceedings of the National Academy of Sciences beschrijft een groep onderzoekers hoe men, op zoek naar vaccins voor arme landen, een genetisch veranderde tabaksplant heeft aangezet tot produktie van een hepatitis-B vaccin dat even effectief blijkt als commerciële vaccins, althans bij proeven in muizen.

Medewerkers van Texas A&M University en het Roswell Park Cancer Institute in Buffalo, New York voerden het onderzoek uit in opdracht van het Kindervaccin Initiatiefprogramma van de Wereldgezondheidsorganisatie. Het werd gefinancierd door de National Institutes of Health. Daarbij ontdekte men, dat de gewenste immuunrespons niet alleen in genetisch veranderde tabak, maar ook in andere planten valt op te wekken. Zo kan men in genetisch veranderde aardappelplanten dezelfde eiwitten produceren als in de tabaksbladeren, waarbij ook het probleem dat tabak toxisch is wordt omzeild.

Het gen waar het allemaal om draait, is oorspronkelijk afkomstig uit gist. Het is bij tabak en vervolgens ook bij aardappels ingebouwd. Dat leidt ertoe, dat deze planten bepaalde eiwitten (antigenen) gaan maken. Als muizen van deze genetisch veranderde aardappels eten, gaan ze zelf antilichamen tegen hepatitis-B in hun bloed maken.

Volgens de onderzoekers is hetzelfde stramien ook voor andere ziekten toepasbaar. Wellicht zal men in de toekomst allerlei groenten en vruchten kunnen veredelen met vaccinatiegenen tegen allerlei ziekten. Een appeltje tegen de cholera, of een banaan tegen de hepatitis-B wellicht. Het gaat nog zeker tien jaar duren voordat de eerste plantaardige vaccins bij mensen kunnen worden onderzocht. Wereldwijd is er grote behoefte aan goedkopere vaccins. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven jaarlijks 2 miljoen kinderen onnodig aan ziekten als difterie, tetanus, kinkhoest, polio en mazelen - ziekten waartegen goede vaccins bestaan. Vaccins in veevoer zouden gebruikt kunnen worden om dieren tegen ziekten te vaccineren.