Apache als splijtzwam voor ontwikkeling Europese defensie

DEN HAAG, 13 APRIL. Nederland heeft volgens Frankrijk de ontwikkeling van de Europese defensie-industrie in gevaar gebracht door te besluiten tot aanschaf van 30 Amerikaanse Apache-gevechtshelikopters. Door dit Nederlandse besluit is de kans verkleind dat Groot-Brittannië deze zomer 91 Frans-Duitse Tigre-helikopters zal aanschaffen.

De woede hierover in Parijs is dusdanig groot dat benoemingen van Nederlanders op hoge internationale posten de komende tijd door Frankrijk zullen worden gedwarsboomd, zo meldt vandaag het Franse dagblad Libération, dat zich baseert op bronnen op de ministeries van defensie en buitenlandse zaken.

Nu Nederland heeft gekozen voor de Apache zijn de belangen van de Frans-Duitse defensie-industrie lijnrecht tegenover de Nederlandse industrie-politieke belangen komen te staan. Het is voor Nederlandse bedrijven als Fokker, Daf Special Products, Hollandse Signaal en Philips van groot belang dat Groot-Brittannië nu ook de Apache aanschaft. De Nederlandse bedrijven kunnen orders verwachten voor alle Apaches die McDonnell Douglas in de toekomst zal produceren. De Amerikaanse fabrikant verwacht dat er de komende jaren wereldwijd ten minste 250 Apaches worden verkocht, inclusief de 30 stuks voor de Nederlandse luchtmobiele brigade. Het bedrijf verwacht dat er op de langere termijn buiten de VS nog eens 400 tot 500 stuks worden afgezet.

De Nederlandse ondernemingen die de compensatie-orders van McDonnell Douglas hebben gekregen, volgen de ontwikkelingen in Engeland met meer dan gemiddelde belangstelling. Volgens de Britse minister van defensie, Rifkind, neemt het kabinet in juli een beslissing over de aanschaf van 91 gevechtshelikopters, een order van circa vijf miljard gulden. Net als in Nederland het geval was, geeft Defensie de voorkeur aan de Apache.

De Apache is in Groot Brittannië in een wapenwedloop verwikkeld met de Cobra Venom van het Amerikaanse Bell en de Tigre van het Frans-Duitse consortium Eurocopter.

Eerder deze week zei de Franse minister van buitenlandse zaken, Juppé, dat het tijd wordt de vraag te stellen of de Nederlandse verklaringen over Europese solidariteit wel in overeenstemming zijn met besluiten in de praktijk. De Britse order is voor het Frans-Duitse Eurocopter van nog groter belang dan de Nederlandse. Voor het Nederlandse bedrijf Daf SP zou Britse aanschaf van de Apache betekenen dat er 91 extra landingsgestellen gefabriceerd kunnen worden, omdat het bedrijf voortaan de landingsgestellen voor alle Apaches gaat maken. In de VS wordt de produktie van dit onderdeel gestaakt.

Pag.2: Door aanschaf van Apache grote order voor Daf mogelijk

Daf SP bouwt eveneens als single source - de enige leverancier van een bepaald Apache-onderdeel - de verticale stabilisator die er voor zorgt dat het toestel in de lucht blijft hangen. Op basis van de verwachte afzet van Apaches in de komende tien jaar kan Daf SP volgens McDonnell Douglas rekenen op 120 manjaren werk.

Philips Machinefabrieken in Eindhoven heeft een soortgelijk belang: het bedrijf krijgt van McDonnell Douglas de beschikking over de technologie om hogesnelheidsfreesmachines te fabriceren waarmee onderdelen worden vervaardigd voor alle Apaches die in de toekomst gebouwd gaan worden. Hollandse Signaal Apparaten mag als enige leverancier de nieuwe laadmechanismen voor de munitie van alle te bouwen Apaches gaan maken. Fokker wordt niet alleen ingeschakeld bij aanpassing van de bestaande Apaches - alleen in de VS al bijna achthonderd - maar gaat er ook van uit dat onderdelen voor alle nieuw te bouwen Apaches kunnen worden geleverd. Het gaat daarbij vooral om de component waarin de boordelektronica wordt ondergebracht, de avionic bay.

Bij Urenco in Hengelo is nog niet duidelijk hoe de compensatie-order er uit gaat zien, maar volgens een woordvoerder hoopt het bedrijf ook te profiteren van Apache-bestellingen die andere landen bij McDonnell Douglas plaatsen. In mindere mate profiteert de Nederlandse vestiging van de motorenfabriek Pratt & Whitney van nieuwe Apache-leveranties, met onderhoud en reparatie van hydraulische componenten.

Het kabinet-Kok verkoos de Apache boven de Duits-Franse Tigre-helikopter omdat de eerste kwalitatief beter zou zijn, een minder lange levertijd had en de lage koers van de dollar bovendien aantrekkelijk was.

Premier Kok verklaarde vorige week nog dat het plaatsen van de order van 1,3 miljard gulen bij het Amerikaanse bedrijf McDonnell-Douglas geen besluit was “tegen Europa en voor Amerika”. Een functionaris van het Franse ministerie van buitenlandse zaken zegt vandaag in Libération “We kunnen de bruggen met hun (Nederland, red.) niet afbreken, ook al hebben ze ons een lelijke streek geleverd”. Op hetzelfde ministerie wordt gezegd dat de Nederlanders zich de komende tijd beter kunnen onthouden van het geven van lessen in Europese betrokkenheid. Duitsland is minder openlijk in de afkeuring van het Nederlandse besluit maar ook daar heerst grote teleurstelling dat de druk die maandenlang op het hoogste niveau is uitgeoefend om de Tigre aan te schaffen - bondskanselier Kohl is er speciaal voor naar Den Haag gekomen - geen enkel effect heeft gehad.

In het Amerikaanse dagblad International Herald Tribune zegt een Franse defensie-industrieel dat de Nederlandse keus voor de Apache deels is gemaakt op basis van “onbewuste nationale wrok” en emotionele overwegingen als “antipathie” ten aanzien van Duitsland, “waakzaamheid” tegenover Frankrijk en sterke militaire banden met de NAVO en de VS. Volgens de Herald Tribune kan de lage koers van de dollar geen overweging zijn geweest bij de aanschaf van de Apache omdat de fabrikant van de Tigre, Eurocopter, had aangeboden de voordelige wisselkoers te compenseren.

Maar de Nederlandse regering speelde liever op safe met de aanschaf van een moderne versie van de reeds bestaande Apache dan dat zij in het onzekere avontuur stapt van de Tigre-in-de-kinderschoenen. Een hoge Franse diplomaat vergeleek deze overweging met de voorkeur voor een auto uit de jaren 50 die zijn diensten al had bewezen, boven een spiksplinternieuw model dat nog moet verschijnen.