Advies van Onderwijsraad; Uitstel nieuwe bovenbouw van havo/vwo bepleit

ROTTERDAM, 13 APRIL. De hervorming van de hoogste klassen HAVO en VWO die staatssecretaris Netelenbos (onderwijs) op 1 augustus 1998 wil invoeren, is overhaast en moet worden uitgesteld. De ontwikkeling van examenprogramma's, lesmethodes en andere leermiddelen zal veel meer tijd kosten dan gepland.

Dit schrijft de Onderwijsraad aan de staatssecretaris in reactie op haar voorstellen voor een nieuwe bovenbouw HAVO en VWO, die scholieren beter moet voorbereiden op een vervolgstudie. De raad acht uitstel onvermijdelijk.

De raad heeft vooral kritiek op het voornemen om leerlingen meer zelfstandig te laten leren. De staatssecretaris doet voorkomen dat er al veel aan vernieuwing is gerealiseerd, maar dat is een rooskleurige voorstelling van zaken, aldus de raad, die spreekt over “laisser faire”. Daarnaast dringt het advies erop aan dat extra geld wordt uitgetrokken voor de verbouwing van scholen en het inrichten van een mediatheek op elke school.

In plaats van de huidige vrije vakkenpaketten wil de staatssecretaris dat leerlingen in de hoogste klassen HAVO en VWO na 1 augustus 1998 kiezen uit vier profielen: cultuur en maatschappij, natuur en gezondheid, economie en maatschappij, en natuur en techniek. Bovendien zullen scholen moeten worden omgevormd tot “inspirerend studiehuis”, waar de leraar meer begeleider wordt en de leerling zelfstandig leert leren.

Afgezien van het feit dat “de wetenschappelijke basis van het studiehuis oud en mager is”, zo schrijft het advies, verzuimt Netelenbos aan te geven hoe scholen hun leerlingen zelfstandig kunnen laten leren. De nascholing die de staatssecretaris voor leraren heeft voorzien, zal niet toereikend zijn, juist omdat de nascholers zelf niet vertrouwd zijn met het concept van 'leren leren'.

Verder kritiseert de raad het voorstel om de lessentabellen af te schaffen. In de nieuwe bovenbouw zullen leerlingen jaarlijks 1600 klokuren besteden aan hun schoolwerk, waarbij scholen naar eigen believen mogen bepalen hoeveel klassikale lessen ze geven, hoeveel lessen in kleiner groepsverband er komen en hoeveel uur een leerling alleen aan de slag gaat. De raad acht het urental te optimistisch ingeschat - leerlingen zullen 25 procent meer tijd aan school kwijt zijn dan nu het geval is - en ook de kwaliteit van het onderwijs loopt gevaar als scholen geen eenduidige richtlijnen krijgen. Ook wordt ervoor gewaarschuwd dat met name allochtone leerlingen met de nieuwe opzet meer moeite zullen hebben hun HAVO- of VWO-diploma te halen.

Inhoudelijk kan de raad zich in grote lijnen vinden in het voornemen van Netelenbos. Wel waarschuwen de schrijvers ervoor dat de essenties van de vakken niet verdrongen mogen worden door wat op dit moment maatschappelijk relevant is en door wat leerlingen leuk vinden.