Ex-kolonie Equatoriaal Guinea blijft probleem Spanje

MADRID, 11 APRIL. De voormalige Spaanse kolonie Equatoriaal Guinea blijft Madrid aanleiding geven tot zorgen. De gevangen oppositieleider van het ministaatje aan de westkust van Centraal-Afrika, Severo Moto, heeft vanuit zijn cel de Spaanse regering opgeroepen alle inspanningen te verrichten voor zijn vrijlating. Moto, die begin vorige maand werd opgesloten in een beruchte gevangenis, is ziek, zou gemarteld zijn en vreest dat hij een langer verblijf in de cel niet lang zal overleven.

De Spaanse koning, Juan Carlos, heeft het autoritaire bewind van Teodore Obiang tevergeefs verzocht Moto vrij te laten en onder huisarrest te plaatsen in afwachting van een hoger beroep tegen zijn vonnis. Premier Felipe González ontving vorige week Moto's vrouw. In Spanje leeft een grote gemeenschap politieke vluchtelingen uit Equatoriaal Guinea.

Een nieuwe arrestatiegolf in de sinds 1968 onafhankelijke kolonie heeft tot een verdere verslechtering geleid van de relaties tussen Spanje en het bewind van Obiang. In februari zond het staatstelevisienet een verklaring uit van Agapito Ona, een partijgenoot van Moto, waarin deze verklaarde dat een Spaans vliegdekschip voor de kust zou liggen “om te helpen bij een staatsgreep tegen Obiang”. Ona, die volgens getuigen bont en blauw geslagen op het scherm verscheen, verklaarde tevens dat de Spaanse kroonprins, Felipe, op de oorlogsbodem aanwezig zou zijn om deel te nemen aan de machtsovername. Spanje heeft dat bericht nooit bevestigd.

Onder Obiang is Equatoriaal Guinea de laatste jaren herhaaldelijk in verband gebracht met georganiseerde drugshandel. Daarbij zouden diplomaten die behoren tot de stam Mbo-ba van de familie Obiang misbruik maken van hun status bij het smokkelen van onder meer cocaïne. Madrid denkt dat de ambassade van Guinea in Madrid daarvoor als distributiepunt is gebruikt. De veroordeling van oppositieleider Moto was er op gebaseerd dat deze informatie had willen kopen waaruit bleek dat Obiang betrokken is bij de drugssmokkel. Waarnemers houden er evenwel rekening mee dat het hier een opzetje van het regime betreft, dat op zijn minst moet verhinderen dat Moto zich kandidaat stelt voor de volgend jaar te houden presidentsverkiezingen.

Moto's noodkreet werd gisteren gepubliceerd door het Spaanse dagblad El Mundo, dat er in is geslaagd een vraaggesprek met Moto te smokkelen uit de zwaarbewaakte Black Beach-gevangenis in de stad Bata. Moto werd rond 6 maart door een militaire rechtbank wegens “belediging van het staatshoofd en corruptie” veroordeeld tot twee en een half jaar gevangenisstraf en een boete van ongeveer 50.000 dollar.

Algemeen wordt Moto's opsluiting gezien als een poging van president, partijleider en opperbevelhebber Teodore Obiang om de oppositieleider definitief uit de weg te ruimen. Naar verwachting zal Moto er van worden beschuldigd het brein te zijn achter een staatsgreep tegen Obiang. Volgens de internationale mensenrechtengroepering Amnesty zijn in februari meer dan twintig arrestaties verricht in verband met deze al dan niet vermeende opstand. Onder de arrestanten bevindt zich een groot aantal partijgenoten van Moto. Volgens Amnesty International wordt de rechtsgang bij de arrestaties met voeten getreden en bestaat er vrees voor martelpraktijken.

De arrestatie van Moto is de laatste stap in het jarenlange schrikbewind van president Obiang over de 350.000 Equatoriaal-Guinezen. Deze kwam in 1979 door middel van een staatsgreep aan de macht door zijn oom, Francisco Macías af te zetten en te executeren. De laatste voerde in Equatoriaal Guinea een bloedige dictatuur sinds het land in 1968 onafhankelijk werd van Spanje.

In 1993 organiseerde Obiang voor het eerst sinds 25 jaar openbare verkiezingen, die evenwel door de Verenigde Naties en de Europese Unie als een farce werden afgedaan. Oppositieleider Moto, wiens partij de verkiezingen boycotte, uitte bij deze gelegenheid felle kritiek op het staatshoofd en zijn familieclan. Enkele maanden hiervoor stierf de toenmalige oppositieleider Pedro Mutú in een cel, nadat hij volgens het bewind 'zelfmoord' had gepleegd.

Volgens El Mundo verblijft Moto in een cel waar juist ruimte is voor een bed. De oppositieleider zou zijn gemarteld en volgens eigen zeggen zware malariakoorts hebben. De Black Beach-gevangenis heeft de reputatie dat gevangenen slechts zelden levend het complex verlaten.

Madrid heeft tevens gezegd bezorgd te zijn over de situatie op het geïsoleerde eilandje Annobón voor de kust van Equatoriaal Guinea. Van de ongeveer tweeduizend bewoners van Annobón - naar verluidt voornamelijk vrouwen en kinderen - is praktisch niets meer vernomen nadat het eiland in 1993 werd bezet door gewapende troepen van Obiang.

Volgens een laatste ooggetuigenverslag heerste op het eiland reeds sinds langere tijd een voedselschaarste na een aantal mislukte oogsten. Sommige waarnemers hebben dit in verband gebracht met vermeende stortingen van chemisch afval op Annobón. Dit leidde in augustus tot schermutselingen op het eiland, die de aanleiding vormden voor de bezetting. Volgens diplomatieke kringen hebben internationale hulporganisaties sindsdien geen toegang meer tot Annobón.