Te veel gejeremieer in survival-tocht van werklozen

De laatste kans, Ned.1, 22.58u.

De langdurig werkloze Manfred houdt het eenvoudig als hij, verkleumd, doorweekt en zuchtend onder kilo's bagage, de camera ontwaart. “Hallo Holland! Kankerproject!”

Een trektocht door de Ardennen kan zwaar zijn, zeker als je door je sociale dienst wordt gedwongen mee te doen. NCRV's Dokument trakteert de kijkers vanavond laat op drie kwartier deprimerende televisie: op survival met jonge werklozen. In de hulpverlening zijn dit soort ondernemingen in de mode. Ze gelden dan als 'voortraject' van de arbeidsmarkt, een loutering die een eerste stap is op de lange weg van een beroepswerkloze tot gedisciplineerd werknemer. Daarbij mag de hulpverlener best 'drang' uitoefenenen, bijvoorbeeld door te dreigen de uitkering te verlagen. Want het principe dat motivatie uit de klanten zelf moet komen is allang losgelaten, zoals junks tegenwoordig onder drang afkicken en jonge criminelen onder drang houthakken.

Het idee om dit soort slampampers maar eens te dwingen tot een inspanning spreekt natuurlijk erg aan. Of het werkt is een tweede. De groep die Dokument volgt wordt in elk geval weinig wijzer van de gedwongen survival-tocht. Van de tien maken er vijf het project af en vindt er één later een baan. De anderen houden er een toespraakje, een erebeker, een bedrukte sweater en een getuigschrift aan over. En halen waarschijnlijk opgelucht adem wanneer ze weer gewoon tot twaalf uur mogen uitslapen in een kamer met centrale verwarming.

Dokument volgt drie deelnemers. Manfred, die zijn eigen richtingloosheid graag overschreeuwt, Andy, een verwarde geest die zich voor de tocht nog even laat dopen bij Johan Maasbachs Wereldzending, en Paul, die best iets kan maar niets durft. Het is bij de eerste beelden in de bus richting Ardennen al duidelijk dat ze de tocht meer als corvee beschouwen dan als een laatste strohalm die ze met beide handen moeten aangrijpen. De groep sjokt mismoedig met loodzware rugzakken door regen, mist en dennenwouden, verdwaalt regelmatig en maakt onderling flink ruzie. De pauzes in het natte gras worden door de groepsleiding benut voor indringende gesprekken over hun houding en motivatie, waarbij de praters praten en de zwijgers zwijgen. Van de gelouterde deelnemers meldt na de survivaltocht slechts de helft zich voor een aansluitende 'zoekopdracht' naar vacatures bij het arbeidsbureau. Manfred ontbreekt, hij ligt bedwelmd door bier en stuff om half een 's middags nog te slapen. Het is niks en het wordt niks met dit volk, zo suggereert deze aflevering van Dokument.

Voor de subsidieverstrekker is deze aflevering van Dokument wellicht aanleiding om eens na te denken over de zin en onzin van dit soort 'drangprojecten'. Een boeiend kijkspel biedt het echter niet. De sobere aanpak van Dokument - weinig beeldwisselingen, geen voice-over, geen achtergrondmuziek, geen uitleg - geeft misschien een authentiek beeld van zomaar een motiveringsproject voor langdurig werklozen. Maar drie kwartier kale registratie van gezeur, geklaag en gejeremieer in de mistige Ardennen is wat te veel van het goede.