'Een jodenkoek is rond, maar niet elke ronde koek is een jodenkoek'

IJLST, 10 APRIL. “Ongepast en smakeloos”. Supermarkteigenaar S. Speerstra in het Friese IJlst schrok toen hij onlangs de inhoud van de feestelijke 'bevrijdingsblikken' bekeek: niet het op de sticker aangeprezen zandgebak, maar jodenkoeken vormden in zijn ogen de inhoud. Eén boze klant bracht het blik, waarop juichende Amsterdammers met hun Canadese en Engelse bevrijders staan afgebeeld, inmiddels terug. Andere klanten reageerden verontwaardigd. Speerstra gaf hen gelijk: bevrijding en jodenkoeken passen niet bij elkaar, vindt hij. Hij verzocht leverancier Ringers Import in Vianen de zestig aan hem geleverde blikken daarom terug te nemen. Deze weigerde. Ringers had 60.000 bevrijdingsblikken op de markt gebracht en daar geen enkele klacht over gehad, aldus directeur J. Ringers. Hij noemt de argumenten van Speerstra “de grootste nonsens”.

De supermarkteigenaar reageert in zijn ogen “overgevoelig” op het zandgebak. Want de zeven ronde koeken in het blik zijn zandgebak, dat hoeft niemand te betwisten, aldus de 75-jarige directeur. “Ik zit 55 jaar in het vak, dus ik weet echt wel wat zandgebak is. Dit wordt van het fijnste deeg gemaakt en er is roomboter in verwerkt. Allemaal volgens bepaalde bakkersvoorschriften, terwijl jodenkoeken margarine bevatten. Die worden volgens een heel ander recept gemaakt, omdat joden geen dierlijk vet mogen hebben. De deegsoort is bovendien goedkoper.” Hij vindt de reactie van Speerstra overdreven en ondeskundig. “Het idee dat ik de joodse bevolkingsgroep zou willen gebruiken! Of dat ik iets tegen joden zou hebben! We hadden vroeger een chocoladefabriek in Rotterdam die als enige in Nederland koosjere produkten maakte. Onder rabbinaal toezicht werkten we tijdens de oorlog door. Toen de Duitsers hier achterkwamen, is mijn vader opgepakt en onze hele voorraad in beslag genomen.” Ringers peinst er niet over de blikken terug te nemen.

Speerstra heeft de 'jodenkoeken' echter uit de blikken gehaald en in de losse verkoop gedaan. De trommeltjes heeft hij opnieuw gevuld, met müslikoeken. “De samenstelling mag dan van zandgebak zijn, de vorm en de dikte van de koek lijken op een jodenkoek.”

Maar waarom heeft Ringers dan de vorm van een ronde koek gekozen? Ringers: “Een jodenkoek is rond, maar niet elke ronde koek is een jodenkoek.” De directeur is woedend op het vakblad Distrifood dat in zijn ogen een in scène gezette foto afdrukte van een klant in Speerstra's zaak die met een vies gezicht de gewraakte koek in de hand houdt. Hij zegt zich te beraden op juridische stappen en heeft zijn advocaat Moszkowicz jr. al op de zaak gezet. “Ik eis in elk geval een rectificatie.”