Groei Peru geeft Fujimoro voorsprong bij verkiezingen

Alberto Fujimoro heeft sterke troeven in handen om morgen te worden herkozen als president van Peru. Zijn neo-liberale politiek is de laatste jaren succesvol geweest. De inflatie werd drastisch teruggedrongen en het land behoort nu tot de snelst groeiende economieën ter wereld, maar de werkloosheid onder de Peruanen is nog extreem hoog.

LIMA, 8 APRIL. Sigaret met lange askegel uit de mondhoek, de ogen toegeknepen, de rechterhand stevig in de greep van de eenarmige bandiet. Op de achtergrond het gerinkel van gewonnen muntjes. Gokken mag sinds kort in Lima en verschillende hotels in de residentiële wijk Miraflores hebben casino's geopend waar vanaf zonsondergang tot aan het ochtendgloren fors wordt gespeeld.

Peru heeft zich niet alleen getransformeerd tot het Las Vegas van de Andes, het is momenteel ook een van de meest succesvolle economieën ter wereld. Het geld rolt binnen, en niet alleen in de glimmende gokpaleizen. Vorig jaar was de Peruaanse economie met een groei van 12,7 procent samen met die van China de snelste stijger. Daarbij bleef de inflatie net boven de 15 procent op jaarbasis. De ommekeer is volledig ten opzichte van de rampjaren 1988-1992, toen het bruto binnenlands produkt in vier jaar tijd met een kwart inkromp en hoge inflatie het dagelijks leven ernstig belemmerde.

De neo-liberale politiek van de Peruaanse president Alberto Fujimori, die morgen hoopt te worden herkozen voor een tweede ambtstermijn van vijf jaar, heeft duidelijk zijn vruchten afgeworpen. Maar het is vooral de terugkeer van een stabiele politieke omgeving geweest, tesamen met de succesvolle bestrijding van het terrorisme, die de weg heeft gebaand voor het toestromen van buitenlands kapitaal. Vorig jaar investeerden buitenlandse beleggers voor 7 miljard dollar in Peru. In tegenstelling tot landen als Mexico en Argentinië, waar het geld vooral op de beurs werd ingezet, gaat het in Peru om produktieve investeringen. De privatisering van staatsondernemingen is in volle gang, terwijl ook nieuwe bedrijven worden opgericht. Alleen het wisselgeld wordt speculatief aangewend: op de roulettetafels in Miraflores.

“Er is een duidelijke verbetering te zien ten opzichte van drie à vier jaar geleden”, zegt de econoom Santiago Pedraglio van de onderzoeksorganisatie Grupo Propuesta. “Maar de werkgelegenheidssituatie is nauwelijks verbeterd”. De officiële cijfers geven hem gelijk. Van elke honderd Peruanen op de arbeidsmarkt hebben er slechts dertien een volledige, betaalde baan. Tien procent van de beroepsbevolking is volledig werkloos, terwijl 77 procent met kunst en vliegwerk het brood tracht te verdienen. “Ieder probeert zijn eigen baan te scheppen”, zegt Pedraglio. Deze zogenoemde informele sector van de economie beslaat in de hoofdstad zo'n 80 procent van alle economische activiteiten.

Op straat in Lima blijkt hoe dat gaat. De taxichauffeur is onvermijdelijk een politie-agent, een onderwijzer, een ingenieur of een andere professional die hetzij in de vrije uren of in de tijd van de baas een bordje taxi op de voorruit van zijn auto plakt en zo tracht een paar soles bij te verdienen. Bij de stoplichten stormen de zogenoemde ambulante handelaren op de auto's af in de hoop kauwgom, kranten, ruitewissers of andere produkten te slijten. De macro-economische verbetering in Peru heeft nog niet geresulteerd in een toename van de werkgelegenheid, zo wordt alom erkend.

De beloften van de kandidaten voor de verkiezingen van morgen, inclusief die van president Fujimori, concentreren zich dan ook vooral op het scheppen van werkgelegenheid. Zo zegt de belangrijkste oppositiekandidaat, de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Javier Pérez de Cuéllar, dat hij tot het jaar 2000 twee miljoen nieuwe banen zal creëren. Daarmee moet ook de chronische armoede in het land worden bestreden. Volgens de onderzoeksfirma Cuánto kan de helft van de 23 miljoen Peruanen als arm worden beschouwd, terwijl één op de vijf in extreme armoede leeft.

De 33-jarige agronoom/taxichauffeur Manuel García is één van de duizenden die achter het stuur is gekropen omdat zijn officiële baan als docent noch zijn akker in de buurt van Lima voldoende opleveren. García: “De overheid stelt maximumprijzen voor graan en rijst vast en het is goedkoper om te importeren uit het buitenland. Toen ik voor een landbouwkrediet bij de bank kwam, werd me gezegd dat ik voor een auto of een computer geld kon lenen, maar niet voor mijn land”. Toch stelt agrarisch deskundige Walter Ramírez van het onderzoekscentrum Cepes, dat de situatie van de Peruaanse landbouw met sprongen vooruit is gegaan. De markt wordt goed bevoorraad en de aanvoer is met het afnemen van het terrorisme aanzienlijk makkelijker geworden.

De Peruaanse economie heeft ook een zekere impuls gekregen door het programma van infrastructuerel werken dat de regering in de afgelopen jaren heeft ondernomen. Met behulp van leningen en kredieten van andere landen en multinationale instellingen zoals het IMF, de Wereldbank en de Interamerikaanse Ontwikkelingsbank zijn wegen hersteld, elektriciteitscentrales gebouwd en sociale projecten begonnen. Niet toevallig zijn vele van deze werken vooral in de afgelopen weken van verkiezingsstrijd in bedrijf gesteld door president Fujimori.

Buitenlandse investeerders en bedrijven zien de toekomst van de Peruaanse economie met vertrouwen tegemoet. “De komende jaren zal de behoefte aan energie zelfs sterker stijgen dan de economische groei”, meent de directeur van Shell Peru, Alexander Beelaerts van Blokland. Evenals andere buitenlandse oliemaatschappijen heeft Shell zich gestort op de recent geopende markt voor de verkoop van benzine, tot voor kort een staatsmonopolie. Bovendien is Shell bezig met een haalbaarheidsstudie naar de exploitatie van het zogeheten Camisea-gasveld in het oosten van het land. Dit gasveld, met een geschatte opbrengst van 4 miljard kubieke meter aardgas en 650 miljoen vaten LPG, zou Peru voor de komende honderd jaar van gas moeten kunnen voorzien. Shell wil geen commentaar geven voordat de haalbaarheidsstudie eind volgende maand aan de Peruaanse regering wordt aangeboden.

Onduidelijk is in welke mate de steeds verder toenemende drugshandel in Peru het economische plaatje vertekent. Deskundigen stellen vraagtekens bij de fors gestegen bouwactiviteiten in de hoofdstad, evenals bij de snelle uitbreiding van het aantal horecafaciliteiten. Het parallele wisselcircuit in de straten van Lima wordt vermoedelijk gebruikt voor het witwassen van drugswinsten. Eén van de gevolgen daarvan is de sterke positie van de Peruaanse munt, de sol, die de koers van de Amerikaanse dollar naar beneden drukt. En wat niet kan worden gewassen, gaat vuil en al in de gokmachines van Miraflores.