Erik Fens: de kunstenaar als een moderne Prikkebeen

Erik Fens, Artificialia, galerie Serieuze Zaken, Lauriergracht 98, Amsterdam. T/m 18 april, do t/m za 12-18u.

AMSTERDAM, 8 APRIL. Vlinders, gebroken wijnglazen, lucifers met produktiefoutjes, oude vorken, vogelkooien, ansichtkaarten, wasbaksteunen, kitschasbakken in de vorm van boombladeren. Dat verzamelt de Amsterdamse kunstenaar Erik Fens, als een moderne Prikkebeen, die meer wil dan alleen vlinders vangen.

In galerie Serieuze Zaken in Amsterdam is te zien hoe Fens (1949) die onderdelen van zijn verschillende verzamelingen combineert tot intrigerende kunstobjecten. Een popje op een wekfles met zeven

bleke honde-foetussen op sterk water worden 'Sneeuwwitje en de zeven dwergen.' Oude vorken worden verbogen tot vogels die kunstig balanceren op steeds twee vorktanden die verbogen zijn tot pootjes. De tralies van een vogelkooi, bij het oud vuil gevonden, zijn zo verbogen dat het lijkt alsof een plaatselijke windstoot het rijstvinkje er uit heeft geblazen.

Curieuze rommeltjes, waaraan je in een bric-à-brac winkel voorbij loopt weet Fens door ingrepen, of alleen door ze te isoleren tot betekenisvolle, speelse, fantasievolle of melancholieke kunstwerken te maken. Een voorbeeld van hoe hij door een ingreep een bestaand object een nieuwe, spannende lading kan geven, vormen zijn foto's, die hij op vakantie maakt. Hij neemt altijd een klein goudkleurig boeddhabeeldje mee, en zoekt sculpturen op straat van beeldhouwers, die met een hamer op een beitel slaan. Op de beitel zet Fens dan de boeddha, en de hamer van de hakkende beeldhouwer wordt ineens een werktuig dat de kleine dikke heilige zal verpletteren.

Opvallend is zijn niet-cynische benadering van wat wel genoemd wordt de 'niet-artistieke creativiteit'. Het etensbord waarop in de jaren dertig een zeer nauwgezette hobbyist uit verknipte delen van postzegels een adembenemende decoratie heeft geplakt, hangt hij naast zijn eigen werken.

Het postzegelbord, of het dienblad met een decoratie van halfvergane, zachtblauwe vlindervleugeltjes krijgen opeens een extra glans. Het is alsof Fens wil laten zien: de mensen die dit maakten beschouw ik ook als kunstenaar.

Dat klopt, zegt hij. Voor hem is de niet-artistieke creativiteit minstens zo belangrijk als de artistieke creativiteit, en Fens wil dat zichtbaar maken. Hij gelooft in de spelende mens, de homo ludens, en wil zich niet beperken tot kunst-creativiteit.

Vandaar dat hij rommelmarkten afstroopt, en met dozen vol materiaal thuiskomt. Hij koopt objecten die hem op een of andere manier raken. “Soms laat ik het tijden in dozen zitten. En dan pak ik het uit en komen de associaties, als vanzelf”. Hij beschouwt verzamelen als kunstvorm. “Het is een poging tot ordening, een bezwerende activiteit.” Volgens hem zijn er een miljoen mensen in Nederland bezig met verzamelen. “Ze doen soms heel nauwgezet micro-historisch onderzoek om er achter te komen welke ansichtkaart bij welke drukker wanneer gedrukt werd. Dat is deelnemen aan de cultuur, vind ik.”

Hij zag dan ook graag dat er een soort landelijk verzamel-instituut kwam, waarin een uitwisseling kan onstaan tussen kunst- en verzamel-creativiteit. “Zowel de kunstwereld en de verzamelaars zitten nog veel te veel alleen maar in hun eigen wereldje opgesloten. Ik zie oneindig veel mogelijkheden als die werelden in contact gebracht worden.”

Fens is in het dagelijks leven restaurateur van historische wandtapijten. Dat levert hem de onafhankelijkheid op om in zijn eigen tempo, naar eigen goeddunken te verzamelen. Hij volgde aan de Rietveld Academie de opleiding tot grafisch kunstenaar, maar heeft toch een te ambivalente houding ten opzichte van het officiële kunstcircuit om zich daar helemaal in te storten. Op de manier waarop hij nu werkt, kan hij rustig doorwerken aan zijn 'levenswerk', een verzameling van foto's, artikelen en informatie over onderwerpen die hem interesseren. Die 'encyclopedie' toont hij vanaf volgende week 14 april in Haarlem, op een groepstentoonstelling in Vie de Cultura, Kinderhuissingel 6 (t/m 30 april, do-zo 12-17u). Hij is daar aan het werk, de mappen met nieuwe knipsels vullend, en om geïnteresseerden en verzamelaars te woord te staan.