Als de catering maar goed is

Je komt ze zelden in elkaars gezelschap tegen, de Russische mafioso, de sociaal democratische partijvernieuwer, de Turkse illegaal, de Palestijnse restaurateur, en de museumdirecteur, en toch danken deze burgers hun bestaan aan één en hetzelfde maatschappelijk verschijnsel. Zij zijn allemaal het produkt van een netwerk.

En zij niet alleen. In dit liberale tijdperk wordt de kwaliteit van ieders bestaan steeds meer afhankelijk van de vriendjes en vriendinnetjes die mogelijk iets kunnen betekenen. Als je er voldoende van hebt, en je onderhoudt de contacten op een vakkundige manier, is een gang naar de Sociale Dienst helemaal niet nodig. Eén simpel faxje naar een van deze kennissen en een waaier van carrièreperspectieven opent zich. Ja, er hoeft dan helemaal niet gesomberd te worden over de kilte van de markt en over de teloorgang van de verzorgingsstaat.

Integendeel, door al dat relatieverkeer wordt de samenleving er alleen maar gezelliger op.

Nederland is met al die netwerken een grote bijenkorf geworden. Op congressen, cursussen, reünies, bruiloften en begrafenissen, overal wordt er nijver gewerkt aan de uitbreiding van ieders persoonlijk adressenbestand. Het zoemt en het gonst van de afspraakjes, akkoordjes, toezegginkjes, hosseltjes en opzetjes in de vele zalencentra en koffiehuizen van ons land. De eenzaamheid en het chagrijn zijn daarbij ver te zoeken, want als de catering goed is en de reiskosten vergoed worden is het in alle opzichten een zeer bevredigende bezigheid. En soms ook heel gezond als het netwerk vestevigd moet worden tijdens een sportief weekend in de Ardennen.

Het is helaas wel zo dat niet iedereen even makkeljk kan meedraaien in deze bijenkorf. De echte individualisten bijvoorbeeld, de loners voor wie het contact met de medemens van nature een weinig inspirerende opgave is, hebben er niets te zoeken. Zij blijven aan de kant staan en gruwen van al die polonaises op de maatschappelijke dansvloer.

De netwerk-samenleving is ook niet geschikt voor de ouderwetse ambtenaar, die alles netjes wil regelen en de stukken eerst in drievoud moet paraferen voordat er een beslissing voorbereid kan worden. Dit formeel gezever drukt de stemming en remt de cash flow. Als het zo moet, kunnen de overheid en haar wetgeving in de meeste netwerken gemist worden als kiespijn.

Wie het ook niet makkelijk hebben, zijn de mensen die wel mee willen doen maar niet weten hoe ze een netwerk binnen moeten komen. Vooral mensen met weinig opleiding staan dan onhandig te schutteren en begrijpen niet wat er van hen verlangd wordt. Dat komt omdat de benodigde sociale vaardigheden maatschappelijk nogal slordig verdeeld zijn. Meestal blijven de sociaal zwakkeren daardoor in hun eigen beperkte kringetje ronddraaien. En dat is voor een optimaal profijt van het moderne leven onvoldoende.

Gelukkig wordt er in ons land al het mogelijke gedaan om deze groepen buitenstaanders toch de netwerken binnen te krijgen. De ambtenaren zijn bijna allemaal heropgevoed in een dereguleringsoffensief dat de laatste tien jaar de overheidsbureaucratie heeft veranderd in een strategische business-activiteit van de B.V. Nederland. Honderden organisatie-adviesbureaus zijn daarmee bezig geweest. De strijd werd beslist in eindeloze trainingssessies waarin het verweer van de lijntrekker tenslotte werd gesloopt. Het resultaat is indrukwekkend. Het overheidsbedrijf kan op dit moment in al haar franchisevestigingen beschikken over tienduizenden gretige entrepreneurs die ieder netwerk op maat kunnen bedienen, en met wie dus over alles te praten valt. En hun winkeltjes zijn tot 10 uur open.

Voor de solitairen is een meer technologische oplossing gevonden. Zij hoeven ze niet langer lijfelijk aan een netwerk deel te nemen, maar mogen dat via de computer doen. Veilig thuis, ver weg van het gewriemel. Daar kunnen zij naar hartelust surfen zonder echt met de aanwezigheid van een ander opgescheept te worden. Het blijft allemaal virtueel waardoor de bindingsangst geen kans krijgt. Wat dat betreft is de pc de ideale vrijgezellenmachine, en biedt de elektronische snelweg voor het eerst in de mensengeschiedenis de mogelijkheid om al die asociale energie op grote schaal te vermaatschappelijken. Dat hoeft niet meer via de kunst, de psychiatrie of het hoeden van schapen.

Blijft over de categorie van de sukkelaars. De onhandigen, de slecht geïnformeerden, de mensen achter in de rij, die pas worden toegelaten als de party over is en de boel opgeruimd moet worden. Hun netwerk reikt doorgaans niet verder dan het vaatwerk. Of daar nog wat aan te doen valt, hangt af van het wat er op dit moment informeel heen en weer wordt gefaxt in de linkse gremia van de paarse politiek. Zolang ze daar on-line blijven is nog niet alle hoop verloren dat ook het keukenpersoneel een balboekje krijgt.