Wall Street huivert voor belastingplan VS

NEW YORK, 7 APRIL. Onverantwoord en verontrustend. Dat zijn de termen waarmee economische experts een Amerikaans wetsontwerp karakteriseren dat de belastingen verlaagt voor bedrijven en gezinnen met een bedrag van 360 miljard dollar over de komende zeven jaar. Het wetsontwerp passeerde eergisteren het Huis van Afgevaardigden.

“Ik ben zeer verontrust over deze ontwikkeling”, zegt Lawrence J. White, hoogleraar economie aan de Stern School of Business van New York University. “Hoe hebben de Republikeinse afgevaardigden dit ooit kunnen aannemen! Hoe konden ze dit onderdeel maken van hun Contract with America!” Volgens White leiden de plannen in deze vorm onherroepelijk tot een vergroting van het begrotingstekort. De Republikeinen zullen op deze manier hun belofte om de begroting in 2002 kloppend te maken nooit waar kunnen maken.

De meerderheid van de leden in het Huis van Afgevaardigden stemden woensdag voor een wetsontwerp dat de belastinginkomsten voor de Amerikaanse federale overheid drastisch verlaagt. Het pakket bestaat uit een belastingverlaging van 500 dollar per kind voor gezinnen met een inkomen tot 200.000 dollar. Daarnaast wordt onder meer de kapitaalswinst op beleggingen verlaagd met de helft tot een maximumtarief van 19,8 procent. De aftrek voor kleine bedrijven stijgt en de minimumbelastingvoet voor kleine bedrijven wordt afgeschaft. Het wetsvoorstel gaat nu eerst voor behandeling naar de Senaat en moet daarna nog door president Clinton worden ondertekend.

Het wetsontwerp maakt deel uit van het Contract with America, het tienpuntsprogramma waarmee de Republikeinen afgelopen november de verkiezingen in gingen. Zij behaalden een meerderheid in het Huis en de Senaat. De belofte die de voorzitter van Republikeinen in het Huis, Newt Gingrich, aan het contract verbond was dat hij alle onderdelen van het Contract in stemming zou brengen. Dat heeft hij gedaan. Het wachten is nu in veel gevallen op behandeling in de Senaat en eventuele ondertekening door de president.

“Ik hou het op een fifty/fifty kans voor het aannemen van dit wetsontwerp in de Senaat”, zegt Marvin Kosters, hoofd van de afdeling economische studies aan het American Enterprise Institute (AEI), een conservatieve denktank in Washington. “De belastingverlaging voor beleggers zie ik het eerst sneuvelen. Dat heeft geen prioriteit.” Ook hoogleraar White ziet slechts een kleine kans voor het wetsontwerp in de Senaat. “En anders zal Clinton er zeker zijn veto over uitspreken”, aldus White. “Voor hem is dit onaanvaardbaar.”

Wat vindt White van het veelgehoorde argument dat een verlaging van de belasting op kapitaalswinst leidt tot meer investeringen, meer economische activiteit en vervolgens meer belastinginkomsten? White: “Onzin! Hou op! Ik weet dat de Wall Street Journal dat standpunt aanhangt en dat er zelfs collega's van mij op Harvard zijn die dit beweren maar alle studies tonen aan dat dit niets oplevert.”

Een opiniepeiling van de New York Times in samenwerking met omroep CBS liet gisteren zien dat 55 procent van de Amerikanen denkt dat de regering zich geen belastingverlagingen kan veroorloven. Nu er toch een belastingverlaging lijkt te worden doorgezet is het anderzijds zo dat 80 procent van de ondervraagden vindt dat die tariefsverlaging beperkt moet blijven tot de inkomens tot 95.000 dollar per jaar. Vijftig procent van de geënquêteerden gelooft niet dat het mogelijk is de belasting te verlagen en het begrotingstekort terug te brengen.

Wat denkt Lawrence White? “Het is hoofdzakelijk een politieke vraag en dat soort vragen is nog moeilijker te beantwoorden dan economische,”, begint White, “maar laten we eerlijk wezen: talk is cheap, vooral in Washington. Ik vrees dat de Republikeinen hun belastingverlaging niet in evenwicht zullen brengen met de noodzakelijk bestedingsbeperkingen.” White is zeer somber over de fiscale toekomst van de federale overheid als dergelijke belastingverlagingen erdoor komen. “Als dit wetsontwerp het haalt, doemt er een nog groter begrotingstekort op, een nog lagere spaarquote, een tekort op de betalingbalans en een nog grotere vrees uit het buitenland om hier te beleggen. Men schijnt die consequenties volledig te negeren.” Het primaat van de Amerikaanse overheidspolitiek moet volgens White het terugbrengen van het begrotingstekort zijn. Elke belastingverlaging is op dit moment onverantwoord. Hij pleit zelfs voor belastingverhogingen. Daarnaast denkt hij dat het sparen door de overheid actief moet worden bevorderd.

Ook Kosters van het AEI - doorgaans geen aanhanger van de Democraten - vreest dat het belastingplan het begrotingstekort zal doen stijgen. “De belasting verlagen is punt een, maar daar moeten wel bezuinigingen tegenover staan. We zijn dan al buiten het gebied van de economie en betreden de politiek. Zijn echte bezuinigingen haalbaar? Die bezuinigingen schaden in de huidige plannen vooral de armen. Het is nog maar de vraag of de Amerikanen dat zullen accepteren.” Volgens Kosters houden Amerikanen wel van belastingverlagingen maar sinds de Reagan-jaren, toen het begrotingstekort astronomische vormen begon aan te nemen, zit de schrik er goed in. Leert het Congres van zijn eigen verleden? “Het Congres bestaat uit 535 individuen”, aldus Kosters. “Ze kijken wel naar wat er voor hen is gebeurd, maar ze houden ook hun eigen herverkiezing nauwlettend in de gaten.”