Veel macht voor 'nieuwe KGB': FSB

MOSKOU, 7 APRIL. Rusland krijgt weer een geheime dienst met zoveel bevoegdheden dat sommigen in Rusland vrezen dat de rechten van de mens in gevaar kunnen komen en de vroegere KGB weer tot leven wordt gewekt.

President Jeltsin heeft een wet getekend die de bestaande Contraspionagedienst (FSK), de opvolger van de vroegere KGB, een nieuwe naam en nieuwe bevoegdheden geeft. De wet werd eerder deze week door het Russische parlement aangenomen. De FSK wordt omgedoopt in Federale Veiligheidsdienst (FSB). Deze nieuwe dienst krijgt het recht er een eigen gevangenissysteem op na te houden, buitenlandse organisaties en de georganiseerde misdaad te infiltreren, façade-bedrijven op te richten en particuliere bedrijven te dwingen informatie te geven. De FSB wordt verder verantwoordelijk voor het bewaren van staatsgeheimen en voor de beveiliging van leden van de regering.

Vorig jaar gaf president Jeltsin de FSK al toestemming tot het doorzoeken van woningen en bedrijven en het verzamelen van informatie over politieke groeperingen die de staatsveiligheid bedreigen. Hij breidde het aantal werknemers van de FSK uit tot 75.000.

Een woordvoerder van de nieuwe FSB, generaal Aleksandr Michalkov, zei gisteren dat de nieuwe bevoegdheden de geheime dienst in staat stellen in het buitenland te spioneren en eigen bedrijven op te richten door middel waarvan de dienst de georganiseerde misdaad kan bestrijden. De FSB kan in het buitenland opereren om “de staatsveiligheid van Rusland te garanderen en zijn economische, wetenschappelijke en defensiepotentieel te vergroten”, aldus Michalkov. Daartoe zal de buitenlandse inlichtingendienst - die in 1991 van de toenmalige KGB werd afgesplitst - weer in de nieuwe dienst worden geïntegreerd. De opgeheven FSK, zei hij, was vooral gericht op de contraspionage. De nieuwe dienst moet zich volgens hem bezighouden met “de strijd tegen de mafia en bewapende benden, smokkel, corruptie en fascistische elementen”. Om dat te kunnen doen heeft de dienst “meer onderzoeksmogelijkheden” nodig en moet ze “informatie kunnen inwinnen uit elke bron die daarvoor in aanmerking komt”.

Mensenrechtenorganisaties in Rusland maken zich zorgen dat de FSB de strijd tegen de misdaad zal misbruiken om de rechten van de mens te beperken en dat de nieuwe geheime dienst de oude KGB zal doen herleven. President Jeltsin schafte in 1993 de oude KGB af omdat de geheime dienst niet meer te hervormen zou zijn. Het recht op juridisch onderzoek werd overgedragen aan het bureau van de procureur-generaal. De voorzitter van de FSK, Sergej Stepasjin, verzette zich indertijd heftig tegen deze stap. Volgens hem werd de FSK erdoor “gecastreerd”. (Reuter, AP, AFP)