Helma Pantus

Galerie Metis, Keizersgracht 688 Amsterdam. T/m 28 april. Do t/m za 13-18u. Prijzen 1600 tot 4100 gulden.

Het is niet aan de recente schilderijen van Helma Pantus te zien dat ze begon als een lyrisch abstracte schilder. Zoals meer jonge kunstenaars ontdekte ze daarna dat ze verhalen wilde vertellen, en dook daarvoor in de kunstgeschiedenis. Op zoek naar 'lust en sentiment' kopieerde Pantus bijvoorbeeld het ondeugende doek De Schommel van de achttiende-eeuwse rococo-schilder Fragonard. Gaandeweg is haar belangstelling verschoven naar het symbolisme, zoals blijkt uit het werk dat nu te zien is in galerie Metis. Bizarre, soms komische taferelen overheersen, bijvoorbeeld in Meisje en struikgewas; een bloot meisje ligt bovenop een struik als een drenkeling die is aangespoeld. Het tafereel heeft een hoog Annie M.G. Schmidt-gehalte, in de trant van juffrouw Scholte die smolt middenop de Dam. Een andere voorstelling, waarin een vrouw letterlijk aan de wilgen is gehangen, wekt associaties met de malicieuze zeemeermin die tronend boven het water door de negentiende-eeuwse symbolist Arnold Böcklin werd geschilderd. Uitzicht toont een naakte vrouw die zich, zittend op een heuvel, omkeert naar de kijker maar daarbij haar gezicht met een hand bedekt. Pantus schilderde er drie versies van, waarbij de lucht telkens een andere (kitsch-)kleur heeft. Die vegerige avondhemels moeten geïnspireerd zijn door de landschappen van de romantische Duitser Caspar David Friedrich. Maar in Pantus' schilderijen keert de vrouw zich af van de ongerepte natuur: die is tegenwoordig immers hooguit een voorstelling in het hoofd, iets wat je ook met dichte ogen kunt zien. Pantus' doeken moeten het vooral hebben van het verhaal dat ze vertellen, want de manier van schilderen is (opzettelijk?) te onhandig om in esthetisch opzicht te boeien. Minder narratieve doeken als Haasje over, waarin naakte jongens en meisjes in een arcadisch landschap spelen, missen de noodzakelijke raadselachtigheid. Pantus stelt zelf dat er nu eenmaal niet altijd 'liefde, gelukzaligheid en lust' kan zijn, maar dat er ook wel eens 'ongelukken' gebeuren die de donkere kant van haar schilderijen uitmaken. Wat mij betreft kunnen haar voorstellingen niet vaak genoeg verongelukken.