ROBERTO JUARROZ 1925-1995; Dichter met humor en diepgang

De Argentijnse dichter Roberto Juarroz is op 69-jarige leeftijd in Buenos Aires overleden. Juarroz, die gold als een van de belangrijkste dichters van Latijns Amerika, debuteerde in 1958 met de bundel Poesía vertical, een titel die hij vreemd genoeg voor al zijn volgende bundels zou aanhouden, tot en met zijn dertiende die in 1992 verscheen. Ook zijn stijl en thematiek veranderden in de vijfendertig jaar dat hij schreef nauwelijks. Zijn gehele oeuvre werd in 1993 in een verzamelbundel gepubliceerd. In Nederland werd Juarroz vooral bekend door zijn optredens tijdens Poetry International. In 1993 werd het befaamde vertaalproject aan hem gewijd. Op de eerste avond die hij dat jaar optrad, keek hij het publiek dramatisch aan, terwijl hij elke zin met strakke handgebaren onderstreepte. Het was alsof hij zo de taalbarrière tussen het Spaans en het Nederlands wilde tenietdoen. En dat lukte ook. In de verticale gedichten die hij toen voordroeg, combineerde Juarroz peilloze diepten met een grote dosis humor en relativering. Het resultaat was een reeks op het oog luchtige bespiegelingen over zeer zware thema's.

Juarroz' taal is ontleend aan het dagelijks spraakgebruik. Hij hield niet van experimenten met vorm en ritme. Rijm komt in zijn werk niet voor, behalve een bescheiden klinkerrijm.

De hispanist J. Lechner die Juarroz in Nederland introduceerde, ziet als zijn belangrijkste thema de voortdurende reflectie en exploratie van het menselijk bestaan en het universum. Zijn werk is volgens hem de neerslag van een geest die 'wezenlijk filosofeert' en die zich vragen stelt als: wat is zegbaar, wat denk ik, waar liggen grenzen en zijn die kenbaar. Uit zijn 'Achtste reeks' verticale gedichten: Waar is de schaduw/van een voorwerp dat tegen de muur leunt/Waar is het beeld/van een spiegel die tegen de nacht leunt?/Waar is het leven/van een kind dat tegen zichzelf leunt/Waar is het rijk/van een mens die tegen de dood leunt?/Waar is het licht/van een god die tegen het niets leunt?//Wat wij zoeken bevindt zich misschien/in die ruimteloze ruimtes.

Juarroz' werk werd vertaald in het Engels, Duits, Frans, Grieks, Italiaans, Portugees, Hindu, Deens en het Arabisch. In 1993 verscheen bij Meulenhoff een keuze uit zijn gedichten in een Nederlandse vertaling, uiteraard onder de titel Verticale poëzie.

Juarroz werkte jarenlang voor de Unesco in Latijnsamerikaanse en enkele Europese landen. Tijdens de militaire dictatuur in Argentinië verbleef hij in het buitenland.