'Wetgeving via de pers is een monstrum'

De ministerraad haalde vrijdag een streep door twee populaire fiscale constructies. Volgens belastingadviseurs zaait staatssecretaris Vermeend (financiën) grote verwarring.

DEN HAAG, 5 APRIL. “Wetgeving bij persbericht is een monstrum.” J.C. Dijkman, voorzitter van de Federatie van Belastingadviseurs, is verbolgen. De ministerraad fiatteerde vrijdag een wetsvoorstel van staatssecretaris Vermeend (financiën) dat - mits aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer - “onmiddellijk en feitelijk” een streep haalt door BTW-constructies met onroerend goed.

“Op 8 maart werd het zogenoemd bloot eigendom (een constructie waarbij ouders hun woning economisch, niet juridisch, overdragen aan de kinderen en daarom geen zes procent overdrachtsbelasting hoeven te betalen, red.) per persbericht aangepakt en nu de BTW-constructies. We moeten het doen met de twee pagina's die vrijdag als persbericht zijn verstuurd. Wetgeving per persbericht tast de democratische rechtsbeginselen bij de wortel aan”, meent Dijkman.

De, nu verboden, BTW-constructie werd toegepast door instellingen die geen omzetbelasting hoeven te betalen over hun diensten, zoals woningbouwcorporaties, ziekenhuizen, en gemeenten. Deze instellingen konden bij de aankoop van onroerend goed een constructie opzetten waarbij bijvoorbeeld het kantoor wordt gehuurd van een speciaal daarvoor opgerichte onderneming of stichting. Deze kon de BTW-afdracht over de koopsom terugvorderen en het financieel voordeel werd in de huur verwerkt.

Dijkman: “In 1992 is deze constructie gesanctioneerd door de Hoge Raad. Het gaat dus om een volstrekt legale constructie. Staatssecretaris Van Amelsvoort kondigde aan hij met een wetswijziging komt. Vervolgens horen we ruim twee jaar niets en dan worden we op vrijdag 31 maart getroffen door een overval.”

Dijkman werkt bij VB Belastingadviseurs, een kantoor dat zich vooral richt op de non-profit sector: “Publieke rechtelijke lichamen zoals ziekenhuizen die door het wetsvoorstel worden getroffen.” Sinds de uitspraak van de Hoge Raad is volgens Dijkman “op grote schaal” gebruik gemaakt van de constructie. “Als belastingadviseur zeg ik terecht. Je bent een dief van je eigen portemonnee als je er geen gebruik van maakt. Maar als burger en fiscalist vind ik het een schande en is het een goede zaak dat Vermeend deze constructies gaat aanpakken.”

Afgelopen maandag had er bij VB Belastingadviseurs een spoedvergadering plaats, waarbij de 'overval' van vrijdag werd besproken. “Volgens mij was er geen reden voor paniek want in het persbericht stond geen tijdstip. Maandag werd pas duidelijk dat alle transacties die vrijdag 31 maart na 18.00 uur zijn afgesloten vallen onder het nieuwe regime”, verzucht Dijkman.

Volgens hem werd het ministerie van financiën wakker en ging het over tot daadkracht toen het ministerie alle finesses begreep van de constructie die is gekozen bij de financiering van het Haagse stadhuis. Het Haagse college is van plan het stadhuis annex bibliotheek voor 275 miljoen gulden te kopen van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP), dat het complex aan het Spui heeft laten bouwen. Volgens berekening van Financiën derft de schatkist alleen al in het geval van het Haagse stadhuis 40 miljoen gulden aan belastinginkomsten.

De ministerraad besloot vrijdag ook dat met onmiddellijke ingang overdrachtsbelasting wordt geheven bij de economische overdracht van onroerend goed. “Via de achterdeur wordt een nieuwe belastingsoort geïntroduceerd. Principieel onjuist”, vindt Van Dijk. Hij doelt op de Grondwet waarin staat dat rijksbelastingen alleen 'uit kracht van wet' mogen worden geheven. “Een discussie met het parlement, vooraf en niet achteraf, is de koninklijke weg.”

De opbrengst, 80 miljoen gulden, wordt gebruikt om de overdrachtsbelasting te schrappen voor werknemers die voor hun werk moeten verhuizen. Wanneer werknemers een vergoeding van hun werkgever krijgen dan wordt die met ingang van volgend jaar belastingvrij, Werknemers die geen vergoeding krijgen mogen de overdrachtsbelasting opvoeren als aftrekpost.

Een complex en fraudegevoelig voorstel, oordeelde gisteren fiscaal hoogleraar Stevens in deze krant. “De gedachte is goed, maar de uitwerking is hopeloos”, meent Dijkman. “Als ik verhuis en ik woon 30 kilometer van mijn werk in plaats van 29 kilometer. Mag ik dan de overdrachtsbelasting verrekenen? Het wetsvoorstel ligt op dit moment voor advies bij de Raad van State en pas als de Raad heeft geadviseerd worden wetsvoorstel en advies vijgegegeven. Ik verwacht dat ook de Raad tot het oordeel komt dat complexiteit en fraudegevoeligheid zal toenemen. Wellicht past Vermeend zijn plannen aan.”