Verliezen Sendero maken geen einde aan terreur

LIMA, 5 APRIL. Volgens de logica van de Peruaanse verkiezingsstrijd zou president Fujimori op zeer korte termijn - in elk geval vóór stembusdag komende zondag - de arrestatie bekend moeten maken van Oscar Ramírez Durand, alias 'kameraad Feliciano', een leider van de guerrillabeweging Sendero Luminoso ('Lichtend Pad'). “De aanhouding van 'Feliciano' zou groot nieuws betekenen”, zei president Fujimori vorige week desgevraagd tijdens de inauguratie van een nieuwe pier in de haven van Callao. “Helaas is het nog niet zo ver.”

Maar in kringen van de Peruaanse oppositie en de terrorismebestrijding heet het, dat de politie 'Feliciano' allang heeft gelokaliseerd op een plek in de jungle. Nu zou nog slechts worden gewacht op een gunstig moment om met het nieuws van diens aanhouding de herverkiezing van president Fujimori te garanderen. Het zou een herhaling moeten worden van het succes dat Fujimori in september 1992 boekte met de spectaculaire arrestatie van de toenmalige Sendero-leider Abimael Guzmán, alias 'Presidente Gonzalo'.

'Feliciano' zou de opvolger zijn van Guzmán, die sinds zijn arrestatie nu een levenslange straf uitzit in een zwaarbewaakte gevangenis in Callao. Volgens verschillende Peruaanse Sendero-watchers is 'Feliciano' de nieuwe militaire commandant van de maoïstische beweging. Een vrouw, Yeny María Rodríguez Neyra, 'kameraad Rita', zou de politieke leiding over de aangeslagen terreurbeweging voeren. Maar de deskundigen zijn het niet met elkaar eens en ook anderen zouden deel uitmaken van de Sendero-top.

Feit is, dat Sendero na de arrestatie van Guzmán veel aan kracht heeft verloren. De beweging is verdwenen uit de hoofdstad Lima, waarvan de inwoners na meer dan tien jaar van bomaanslagen, schietpartijen en een algemeen gevoel van angst nu weer onbezorgd over straat kunnen gaan. Na de aanhouding van Guzmán en van Elena Iparraquirre, diens nummer twee in de organisatie en nummer één in bed, alsmede van een vieral andere leden van het centraal comité van Sendero, volgde vorige maand de arrestaties van degenen die eind '92 de leiding hadden overgenomen. Onder hen was Margie Clavo Peralta, 'kameraad Nancy', verantwoordelijk voor 'politieke indoctrinatie'.

Behalve de top zijn ook honderden militante leden gearresteerd. Velen van hen willen en wilden gebruik maken de zogenoemde 'Wet van Berouw' - medewerking met de autoriteiten in ruil voor een mildere straf -, wat geleid heeft tot nog meer aanhoudingen. De zege voor Fujimori leek compleet en de belofte van de president als zou “er aan het eind van mijn ambtstermijn in 1995 ook een einde komen aan de terreur” leek vervuld. Sinds de massale arrestaties van senderistas is in een aantal delen van het land de noodtoestand opgeheven. Ook het aantal zogenoemde 'rechters zonder gezicht' - anonieme rechters die anoniem vonnissen uitspreken over terroristen - wordt nu verminderd.

Maar het was Fujimori zelf die eind vorige week sprak over een “hergroepering van Sendero Luminoso”. Mogelijk wil hij de spanning iets opvoeren om over een paar dagen de aankondiging van 'Feliciano's' arrestatie extra gewicht te geven. De 'senderologen' weten ook niet helemaal wat de werkelijke staat van de beweging is. Duidelijk is wel, dat Sendero in grofweg twee facties uiteen is gevallen.

De ene steunt de gevangen 'Presidente Gonzalo' die vanuit zijn cel een oproep tot vrede en verzoening heeft gedaan. Maar in de maoïstische doctrine van de organisatie speelt een gevangen president geen rol meer. Voorstanders van de harde lijn en van voortzetting van de gewapende strijd, zoals de 'Feliciano' en 'Rita', zouden daarom de nieuwe, werkelijke leiders van Sendero zijn. Hun doel is het oorspronkelijke plan, de verovering van de macht in Peru, met hernieuwde energie uit te voeren.

De activiteiten van de overgebleven senderistas beperken zich nu evenwel tot de meer afgelegen delen van het land. Ofschoon volgens sommigen het accent nu meer zal worden gelegd op de politieke strijd, lijkt ook de gewapende terreur nog niet te zijn beëindigd. Zowel uit de jungle als uit delen van het Andes-gebergte zijn de afgelopen tijd berichten gekomen over aanslagen die worden toegeschreven aan Sendero. Zo zouden zij onlangs een dorp in de jungle hebben overvallen, een paar lokale functionarissen hebben gedood en verkiezingsmateriaal hebben gestolen.

De aanslag vertoont grote gelijkenis met het begin van de gewapende acties van Sendero in mei 1980, toen de beweging aan de vooravond van de verkiezingen een stemlokaal opblies in het gehucht Chuschi in het departement Ayacucho. Twaalf bloedige jaren zouden volgen, waarin meer dan 25.000 mensen het leven verloren en een economische schade van meer dan twintig miljard dollar werd aangericht.

Een paar dagen voor de verkiezingen die Alberto Fujimori vermoedelijk aan zijn tweede ambtstermijn als president van Peru zullen helpen, is een herhaling van die bloedige periode uiterst onwaarschijnlijk. Toch zal Sendero Luminoso nog geruime tijd van zich laten horen. De banden tussen de Colombiaanse drugsmafia en de terreurbeweging hebben ertoe geleid dat Sendero in feite de lijfwacht is geworden van de coca-boeren in Peru. En in tegenstelling tot de terreur in de hoofdstad en in grote delen van het land is het met de drugshandel in Peru nog lang niet afgelopen.