Militaire acties bij Lauwersoog volgens Waddenvereniging onwettig; Schietoefening stuit op verzet activisten

LAUWERSOOG, 5 APRIL. De Najade en de Herink varen in volle vaart naar de onveilige zone. De lucht is helder, er waait een straffe wind en het is waterig koud. Op de rand van het gebied ligt de RVV 166 van de Koninklijke Marechaussee al te wachten. “Najade, Najade. Kom in. Weten jullie dat je een strafbaar feit pleegt als je over de grens vaart?” Actievoerder Geertjan Smits antwoordt over de mobilofoon: “Wij voelen ons gerechtigd het gebied in te varen, omdat Defensie niet het recht heeft hier schietoefeningen te houden.”

De Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee begon vanochtend met een actie van twee dagen tegen de schietoefeningen in de Marnewaard, een gebied in Noord-Groningen grenzend aan de Waddenzee. Volgens de vereniging zijn de oefeningen onwettig omdat de Raad van State onlangs een deel van de hinderwetvergunning heeft vernietigd. De rechters bepaalden dat daarin ten onrechte geen voorschriften waren opgenomen ten aanzien van bodemvervuiling van het Wad. Een recent onderzoek van TNO heeft uitgewezen dat gemiddeld 44 procent van de kogels in de Waddenzee terecht komt. De Waddenvereniging wil de schietoefening voorkomen omdat munitieresten de Waddenzee vervuilen met zware metalen als chroom, nikkel en strontium.

Ten noorden van de Marnewaard is een gebied van vijfhonderd meter uit de kust verboden terrein wanneer er oefeningen worden gehouden. Voor vandaag en morgen staat een oefening gepland. Als de twee schepen die de Waddenvereniging heeft gehuurd, de rand van de verboden zone zijn genaderd, gaat de Marechaussee om de schepen heen varen.

De kapiteins van Najade en de Herink blijken tot verrassing van de actievoerders niet het verboden gebied in te willen varen. “Dan kom ik misschien wel een week aan de ketting te liggen”, zegt schipper Henk Vlasbloem. Zijn collega wil het risico ook niet lopen.

Dan maar met een kleine boot, besluiten de actievoerders. Ze gooien een vlet los van de Herink en varen richting de grens. De marechaussee reageert meteen en gooit een sloep los, maar hun motor start niet. Op het moment dat de motor aanslaat, begeeft die van de vlet van de activisten het. Dan maar met het rubberbootje, wordt na rijp beraad besloten.

Het bootje vaart met actievoerders Joop en Dick de verboden grens over. De sloep van de marechaussee gaat er achter aan. “Ze zitten ons als cowboys achterna. Dat is net wat we wilden”, roept een actievoerder. Pas na een kwartier om elkaar heen varen weten de agenten de boot van de actievoerders te enteren.

Intussen is het half elf en is nog geen schot van een kanon of geweer te horen geweest. “De actie is een succes”, vertelt Smits. Maar de Waddenvereniging heeft nu geen boot meer de onveilige zone in te varen. Omstreeks twintig over elf beginnen de militairen hun oefening. De Najade ligt dan nog aan de rand van de zone.

Actieleider Smits is teleurgesteld dat Defensie toch met de schietoefening is begonnen. De Waddenvereniging overweegt een kort geding om de oefeningen te voorkomen. Volgens een woordvoerder van defensie hebben de schietoefeningen door de actie vertraging overgelopen. Hij sluit niet uit dat vrijdag, die als reservedag is aangewezen, ook gebruikt gaat worden als 'schietdag'.