Betuwelijn in tunnel: gepasseerd station

DEN HAAG, 5 APRIL. Het had moeten gaan over een twee jaar oud, afgewezen plan de Betuwelijn ondergronds aan te leggen. In plaats daarvan ging het vragenuurtje in de Tweede Kamer gistermiddag over alle mogelijke voordelen van ondergronds bouwen, te beginnen met de Betuwelijn.

Het was de vijfde keer dit jaar dat minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) in de Tweede Kamer tekst en uitleg kwam geven over de Betuwelijn. Aanleiding was een uitzending van het VPRO-radioprogramma Argos. Dat berichtte afgelopen vrijdag over een methode die ondergrondse aanleg voor 8,5 miljard gulden mogelijk zou maken. Het was hetzelfde bedrag als waarmee de Delftse hoogleraar Van der Hoorn twee jaar geleden in de publiciteit kwam. Het ging ook om dezelfde boormethode, die in de loop der tijd is verfijnd. Maar dat zeiden de Argos-verslaggevers er niet bij.

En dus prezen diverse ministers en parlementariërs de afgelopen dagen de 'nieuwe' boormethode aan. De methode, zei premier Kok vrijdagmiddag, verdiende “serieuze aandacht”. Het Kamerlid Blaauw (VVD) wilde het plan “niet weggooien”, zijn PvdA-collega Crone wenste het “mee te nemen in de besluitvorming”. Minister De Boer zei maandag er “buitengewoon geïnteresseerd” in te zijn. En GroenLinks ten slotte stelde zaterdag schriftelijke en gisteren mondelinge vragen.

Toch was met dat vragenuurtje van gistermiddag iets vreemds aan de hand. Want terwijl vrijdag de geheimzinnigheid van het VPRO-radioprogramma nog voor verwarring kon zorgen, waren de meeste Kamerleden er gisteren toch wel van op de hoogte dat het ging om de methode-Van der Hoorn, de methode waarnaar minister Maij-Weggen in 1993 een speciale, onafhankelijke commissie liet kijken. Die commissie concludeerde toen dat de boormachine van Van der Hoorn waarschijnlijk niet zou werken, omdat door een combinatie van technieken veel dingen fout konden gaan. Ook was volgens de commissie de methode duurder en tijdrovender dan Van der Hoorn meende.

Maar aan de bevindigingen van deze zogeheten commissie-Van Engelshoven refereerde GroenLinks-woordvoerster Vos gisteren niet. Zij wilde, zei ze, dat de minister het nieuwe plan serieus bij de besluitvorming over de Betuwelijn zou betrekken. Misschien kon het besluit zelfs nog even worden uitgesteld? Dat laatste leek Jorritsma geen goed idee. Maar, zei deze, “natuurlijk” moeten we “dit soort technieken serieus nemen”. Ook zij wilde “eigenlijk niets liever” dan een ondergrondse Betuwelijn. Het wachten was in feite alleen nog op een aannemer die het risico van kostenoverschrijdingen aandurfde.

Ook minister Jorritsma kon het zich niet veroorloven enkele weken voor het kabinetsbesluit een tunnel-voorstel terzijde te schuiven. Dus legde ze weliswaar uit dat de technische haalbaarheidsstudie van het consortium op z'n vroegst over twee jaar klaar zou zijn, maar verwees ook zij niet naar de conclusies van de commissie-Van Engelshoven. Evenmin zei ze dat Van der Hoorn en de zijnen zich naar aanleiding daarvan allang niet meer op de Betuwelijn richten.

“Als de Betuwelijn met deze methode wordt aangelegd is het mooi, maar het gaat ons er eigenlijk om de kans te krijgen deze industriële ontwikkeling op gang te krijgen in Nederland”, was al in 1993 hun reactie op de bevindingen van de commissie. De afgelopen twee jaar is het consortium daarom bezig geweest met het vereenvoudigen van de kostbare boormachine, zodat de techniek ook voor kortere afstanden zoals metrobuizen aantrekkelijk wordt. De Betuwelijn, zei Van der Hoorn vrijdagavond desgevraagd, “is voor ons eigenlijk een gepasseerd station”.

Maar niet alleen GroenLinks, ook de andere fracties gingen daaraan voorbij. Zo wilde D66-woordvoerster Versnel weten of Vos het rapport van het consortium wel had gezien, want dat was nog niet af, maar tekende ze er tegelijk bij aan dat D66 natuurlijk “alle belangstelling” voor het plan had. Vooral voor D66 kwam de Argos-uitzending bijzonder ongelegen. Die partij heeft zich altijd voorstander van een ondergrondse Betuwelijn betoond, maar zal over enkele weken waarschijnlijk genoegen moeten nemen met een bovengrondse spoorlijn waaraan slechts enkele verbeteringen zijn aangebracht. Die verbeteringen, hoe summier ook, zullen moeten worden gepresenteerd als een verdienste van D66.

Van haar kant nam de PvdA vergeleken met vrijdagmiddag wat gas terug, maar niet te veel. Het Kamerlid Crone stelde voor om, als over twee jaar ook de technische haalbaarheid van de boormethode zou zijn aangetoond, deze voor delen van de Betuwelijn alsnog te gebruiken. Per slot van rekening zou de Betuwelijn er dan nog niet liggen. Die mogelijkheid, zei Jorritsma, wilde ze “wel bekijken”.

Het CDA bleek de enige fractie die, zij het terloops, de geschiedenis van de methode-Van der Hoorn aanhaalde. Het CDA, zei woordvoerder Leers van die fractie, “was natuurlijk hartstikke voor tunnels”, maar wilde ook graag weten of er eigenlijk wel “nieuwe gegevens” waren. Anders werden er immers “valse verwachtingen gewekt”, net zoals dat twee jaar geleden was gebeurd. Op dat laatste ging Jorritsma niet in. Maar inderdaad, beaamde ze, nieuwe feiten waren er niet.