Russische mafia moordt tot over de grens

AMSTERDAM, 4 APRIL. Een met infraroodapparatuur uitgeruste F16 maakte vorige maand verscheidene glijvluchten over Amsterdam-Noord, maar het heeft niet mogen baten. De politie heeft ook na een kleine drie maanden zoeken nog steeds niet het stoffelijk overschot gevonden van de uit Amsterdam ontvoerde Russische zakenman Boris Fastovski. Theoretisch kan de Rus zich in een ver buitenland ophouden, maar de politie gaat er vooralsnog van uit dat de wodkahandelaar is geliquideerd door de Russische mafia.

In zijn gisteren gepubliceerde jaarverslag over 1994 beschrijft de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) hoe Nederlandse bedrijven in Rusland worden afgeperst: ze worden onder druk gezet om tegen betaling 'beveiliging' te accepteren. Maar ook op Nederlands grondgebied registreert de politie steeds meer incidenten die op activiteiten van Russische misdaadgroepen wijzen. Het ontvoeren van Fastovski - vennoot van het bedrijf Olympic International Group, groothandel “in wisselende produkten en goederen”, aldus de Kamer van Koophandel - is door de Amsterdamse recherche aangegrepen om het hele Russische zakenmilieu in kaart te brengen. “En wij zijn onrustbarend veel mensen tegengekomen met een duister KGB- of Afghanistan-verleden”, zegt een bij het onderzoek betrokken functionaris.

In totaal zijn in januari 27 Russen opgepakt. Maar hun raadslieden relativeren het belang van die actie. “Elke Rus die in Amsterdam zaken doet, is door de politie opgepakt”, zegt advocaat A.P.H. Warlam. Hij is raadsman van een Russische vrouwelijke handelaar die volgens hem door de politie als hoofdverdachte en “moeder van de mafia” wordt afgeschilderd.

Zijn cliënte - woonachtig in Amsterdam-Noord en handelaarster in onder andere Italiaanse champagne en boter - zit overigens weer thuis. Van alle verdachten zit er nog maar één vast en de verwachting is dat ook hij snel naar huis mag, want het onderzoek hapert. “De politie hoopt nu dat met het mooie lenteweer mensen er op uittrekken en op een Russisch lijk stuiten”, zegt advocate M.H. Aalmoes.

“Alle Russen hier zouden een motief kunnen hebben. Ze maken onderling veel ruzie, doen louche handel en betalen allemaal protectiegeld aan de mafia”, zegt een raadsvrouw. Een van de redenen voor de verdwijning van Boris die de politie aannemelijk acht, is dat hij geweigerd zou hebben beschermingsgeld te betalen. Een andere theorie is dat collega's zijn lucratieve exportlijn van wodka via Nederland naar Rusland willen overnemen. Sommige gearresteerde Russen hebben evenwel een meer prozaïsche verklaring geopperd: Fastovski ging relaties aan met getrouwde vrouwen en dat zou hem betaald zijn gezet door jaloerse Russische misdadigers uit zijn geboorteplaats St. Petersburg.

Opvallend is dat de vader van Boris - die al maandenlang in Amsterdam het politie-onderzoek op de voet volgt - heeft laten weten zijn 27-jarige zoon vorig jaar uit veiligheidsoverwegingen naar Nederland te hebben gestuurd. De familie Fastovski bezit in Rusland een succesvolle supermarktketen en vreesde afpersing en ontvoering.

Pag.7: Russen kopen 'binnen paar uur' een villa

Een andere activiteit van Russen in Nederland die de politie steeds meer zorgen baart, betreft het op grote schaal investeren in onroerend goed. Russische zakenlieden kopen in een handomdraai villa's die gemiddeld tussen de vier à zes ton kosten. Bij de aanschaf zou gebruik worden gemaakt van uit Rusland gesmokkeld contant geld. “Je kunt de Russen soms binnen een paar uur een niet-courant pand verkopen of een villa met een milieu-probleempje”, zegt een makelaar in Eindhoven.

Volgens politiebronnen zouden met name in Brabant veel Russen zich vestigen. De wijk Ooievaarsnest in het stadsdeel Gestel en de omgeving van Roosendaal genieten populariteit onder Russen, zo is uit inventarisaties gebleken. D. van Dop, hoofd divisie georganiseerde criminaliteit politieregio midden- en west Brabant, zegt dat er sprake is van een “verontrustende ontwikkeling”.

In Eindhoven en omstreken heeft M. Rentmeester van de firma Tarpol - die oorspronkelijk elektronische apparatuur verkocht aan het Oostblok - de afgelopen twee jaar zo'n dertig panden verkocht aan Russische zakenlieden. Zijn cliënten zijn naar eigen zeggen mensen die afkomen op het “aantrekkelijke prijsniveau in deze regio”. Het zijn kopers die “het criminele gebeuren in eigen land juist willen ontlopen door hier te kiezen voor een veilige belegging”. In Rusland kunnen deze zakenlieden, die volgens Rentmeester vooral in consumentengoederen handelen, hun geld bovendien niet goed kwijt omdat daar “de ondergrond altijd van de staat blijft”.

Notaris P.B. van Hussen in Eindhoven heeft naar eigen zeggen het afgelopen jaar de overdracht geregeld van zo'n acht huizen aan Russische zakenlieden. Van Hussen zegt dat de Russen op hem “een betrouwbare indruk maakten. Het zijn nette mensen die voortreffelijk Engels spreken. Ik kan natuurlijk niet controleren waar ze hun geld vandaan krijgen maar de betaling gebeurde allemaal keurig via de bank in Eindhoven. Als er iets mis is dan moet de bank maar uitzoeken hoe het zit want zij hebben er de middelen voor. Ik vind het onzin om te denken dat het opeens allemaal mafiageld zou moeten zijn als een Rus een huis koopt. Contante betalingen spelen nauwelijks een rol. Bovendien mag ik geen contante bedragen accepteren hoger dan 25.000 gulden”.

Ook al wekt de aanschaf van onroerend goed achterdocht bij de politie, formeel is het lang niet duidelijk of er sprake is van een strafbaar feit. Het vermoeden bestaat wel dat er veel zwart of crimineel geld in Nederland wordt geïnvesteerd maar voor de Nederlandse justitie valt de herkomst van het Russische geld niet te achterhalen.

Een andere vorm van Russische misdaad die de Nederlandse politie recentelijk heeft vastgesteld betreft export van gestolen auto's. De rechtbank in Almelo veroordeelde eerder dit jaar vier Russen tot langdurige celstraffen omdat zij de afgelopen twee jaar honderden auto's met vervalste papieren naar Rusland wisten te smokkelen. Bestellingen voor auto's konden cliënten per fax doorgeven aan het kantoor van de bende in Capelle aan den Ijssel. Soms kon dan nog binnen een week het gewenste model worden bekeken op een parkeerterrein bij de Euromast.

Meer informatie over de Russische mafia is vooralsnog verzameld in de buurlanden Duitsland en België. Het dichtsbijzijnde Russische misdaadcentrum is gevestigd in Antwerpen, vertelt nationaal magistraat A. Vandoren op het parket in Brussel. In totaal zijn er vijf plekken waar Russische misdadigers zich traditioneel zouden vestigen. Naast Moskou en Antwerpen zijn dat Tel Aviv, New York en Berlijn.

Russische misdaad is volgens hem voor een belangrijk deel identiek aan de “joods Russische mafia, mensen die in Rusland permanent problemen hebben gehad te overleven. Die hebben zich allerlei fraudetechnieken eigen gemaakt en die maken ze nu in de georganiseerde misdaad te gelde”, aldus Vandoren.

In Duitsland en België zijn het afgelopen jaar al verscheidene liquidaties uitgevoerd. “Op nieuwjaarsdag is in België een Rus vermoord van wie het verhaal gaat dat hij eerst zelf acht mensen heeft laten neerknallen”, zegt Vandoren. Een Amerikaanse collega heeft hem onlangs verteld dat men in de Verenigde Staten een Rus heeft opgepakt die zei dat hij voor een beloning van twintig dollar bereid was geweest in Amerika een moord te komen plegen als zijn reiskosten maar werden vergoed. “Hij wilde Amerika eens zien”.

Vandoren is bijzonder stellig over het enorme onheil dat uit het oosten op Nederland afkomt. “Als we het over de Italiaanse mafia hebben dan spreken we over een paar vertegenwoordigers van een eilandje, de Russische mafia zijn afgevaardigden uit een groot imperium. Ze handelen in alles dat geld opbrengt, van uranium tot wodka. En ze zijn keihard: men is akkoord met de afpersing of men wordt geliquideerd. En als het moet kunnen misdadigers zich ginder prima verbergen. Het is een heksenketen”.

Vooral tussen Duitsland, Frankrijk, België en Rusland wordt de laatste maanden overleg gevoerd over hoe aan de oprukkende Russiche misdaad een halt kan worden toegeroepen. Nederland is vooralsnog niet bij dit overleg betrokken al worden er wel voorzichtig contacten gelegd tussen Nederlandse justitiemensen en collega's in Rusland om informatie uit te wisselen.

Aanvankelijk prijst Vandoren het internationale justitiële overleg omdat het de politie in staat zou stellen “preventief” tegen de nieuwe misdaadgolf op te treden. Maar bij het afscheid nemen van zijn bezoeker trekt de Belgische officier van justitie de somberste conclusie. “Eigenlijk is die aanpak van de Russiche mafia een mission impossible”.