Franse pers is bang voor censuur

PARIJS, 4 APRIL. Franse onderzoeks-journalisten mogen geen 'geheime' documenten meer in hun bezit hebben. Dat betekent dat journalisten die informatie verzamelen over de vele corruptie-affaires en andere justitieel pikante zaken geen bewijzen meer kunnen publiceren van de resultaten van hun onderzoek.

Twee journalisten van het Franse satirische weekblad Le Canard Enchaîné hebben gisteren hun cassatieberoep verloren in een zaak aangespannen door Jacques Calvet, president-directeur van Peugeot. Het blad publiceerde in 1989 belastingaanslagen van Calvet, waaruit bleek dat hij zichzelf in twee jaar een salarisverhoging van 46 procent had gegeven in een stakingsrijke periode waarin hij het personeel vroeg de buikriem aan te snoeren.

De uitspraak heeft de vrees weer doen oplaaien bij de Franse pers dat de vrijheid van nieuwsgaring ernstig wordt beknot. Veel van de affaires, die de laatste tijd ministers, lokale politici en topzakenlieden tot aftreden hebben gedwongen, zouden nooit aan het licht zijn gekomen als de pers niet kans had gezien te berichten over lopend justitieel onderzoek, ook al leidt dat lang niet altijd tot rechtszaken - vaak onder politieke druk.

'Slachtoffers' van deze berichtgeving klagen over de schending van het 'geheim van de instructie'. De rechters van instructie krijgen vaak de schuld van deze lekkages, maar het Franse rechtsstelsel is zodanig dat meer partijen beschikking hebben over verslagen van het onderzoek.

Vorig jaar slaagde een oud-rechter, tevens parlementslid, er bij nacht en ontij in met een minimaal aantal leden van de Assemblée Nationale een wetswijziging aangenomen te krijgen die de publikatie van dergelijke informatie strafbaar stelt. De publieke opinie sloeg alarm en de Senaat nam het ontwerp niet in behandeling. Maar deze week wordt een rapport van die zelfde Senaat verwacht dat toch korte metten maakt met schendingen van het geheim van het gerechtelijk (voor-)onderzoek.

In het onderhavige geval sprak het Franse Hof van Cassatie uit dat de Canard misbruik had gemaakt van de schending van het belastingeheim. 'Heling van gestolen informatie' erkent het Hof niet, maar 'het bezit van gestolen informatie' is wel strafbaar. Met andere woorden: de pers mag wel speuren maar geen bewijsmateriaal van haar beweringen bezitten en afdrukken. Het vonnis roept wat dat betreft vragen op, maar de tendens is duidelijk: tegen de waarheidsvindende taak van de pers. De dominante invloed van de politiek op de justitie is een gevoelig onderwerp in de huidige campagnes. De meeste presidentskandidaten zijn er tegen.