Koffiemolen heeft logistiek nodig

In de economie valt alles te bewijzen. De computers van het Centraal Planbureau worden wel eens gekscherend aangeduid als koffiemolens. Je gooit er aan de bovenkant ruwe koffiebonen in, draait aan de slinger en de koffie komt er aan de onderkant in een of andere vorm uit. Welke vorm, dat hangt af van de afstelling van de koffiemolen en de gebruikte bonen. Computers werken op precies dezelfde manier.

Zo draaide Prof. Bomhoff van de Universiteit Nijenrode het getal 52,1 miljard uit zijn koffiemolen. En meteen stond de hele pers, plus de politiek op zijn achterste benen. “Betuwelijn is goudmijn,” kopte De Telegraaf. De genoemde 52,1 miljard gulden is namelijk de economische groei die investering in de spoorlijn op lange termijn volgens een bepaalde berekeningswijze blijkbaar oplevert. Het Centraal Planbureau kwam met zijn koffiemolen nog niet tot de helft: 21,1 miljard gulden. Maar ja, dat had dan ook niet Rotterdam als opdrachtgever. De stad die als geen ander voor aanleg is omdat het er geen cent aan hoeft mee te betalen.

Nederland heeft nog veel meer koffiemolens. Enkele daarvan komen tot diametraal tegenovergestelde conclusies dan die van Bomhoff en het CPB. Volgens Dré Geraeds, Senior Vice President Logistics Services van de Frans Maas Groep, bijvoorbeeld is er voor Nederland weinig reden tot juichen. Geraeds heeft geen computer nodig om zijn standpunt te onderbouwen. De goedmoedige, breedgeschouderde Limburger is een man met common sense. Zijn koffiemolen draagt hij sinds zijn geboorte met zich mee. Geraeds werkt al 35 jaar bij Frans Maas. Eerst twintig jaar in het transport, de afgelopen 15 jaar in de logistiek. Anders dan de meeste werkgevers denken is logistiek veel meer dan transport, zegt Geraeds. Tachtig procent van de logistieke kosten zijn volgens hem andere dan vrachtkosten. Het gaat daarbij onder meer om de kosten voor het houden van voorraad, de voorraadfinanciering, kosten voor het “klantgereed” maken, verpakkings-, opslag-, administratie- en nog tien andere soorten kosten. Logistiek begint daar waar de goederen oorspronkelijk vandaan komen en eindigt bij de afnemer. Daar tussenin bevindt zich een weg met veel oponthoud en verspilling. In de logistiek gaat het erom die verspilling tot een minimum te beperken.

Vanuit zijn optiek is de aanleg van de Betuwelijn voor Geraeds “onbegrijpelijk”. Geraeds, in zijn kantoor in Venlo: “We leggen dure infrastructuur aan om goederen in no time, zonder oponthoud, het land uit te werken. De enige die er een baan aan overhoudt is bij wijze van spreken de kraanmachinist in Rotterdam die de containers vanuit het buitenlandse schip op de trein zet”. Volgens Geraeds zou veel meer aandacht geschonken moeten worden aan de waarde die in Nederland zelf toegevoegd kan worden.

Dat toevoegen van waarde door daarin gespecialiseerde bedrijven is juist een nieuwe trend. Nog niet zo lang geleden werden goederen gebruiksklaar gemaakt bij de verkooporganisaties van ondernemingen. Tegenwoordig gebeurt dat bij hierin gespecialiseerde distributiecentra. “Die zorgen voor de software loading, de customising, de verpakking, het samenbouwen van modules, zodat de gebruiker alleen nog maar de stekker in het stopcontact hoeft te steken,” zegt Geraeds. Het op deze manier toevoegen van waarde biedt met name werk aan mensen met een lage opleiding. Het soort banen dus waaraan Nederland een schreeuwende behoefte heeft.

Frans Maas is gespecialiseerd in het toevoegen van waarde. Zo is Geraeds vaak te vinden in Portugal waar Ford en Volkswagen een multi-purpose personenwagen (à la Renaults Espace) gaan produceren. Dit AutoEuropa project biedt straks aan 15.000 mensen werk. Frans Maas haalt de goederen op bij de toeleveranciers, die zijn gevestigd op het industrial park en brengt ze in de juiste volgorde tot aan de produktielijn. Bovendien is Frans Maas op het industrial park verantwoordelijk voor de logistiek. Daarbij gaat het om uiteenlopende zaken als: het onderhoud van wegen, de afvoer van afval, catering, bankiersdiensten, eerste hulpvoorzieningen en telefooncentrales. Over een jaar heeft Frans Maas 320 mensen in Portugal werken om alles zo soepel mogelijk en met een minimum aan verspilling te laten lopen. “Waarom hebben wij niet zo'n AutoEuropa,” vraagt Geraeds zich af. Het antwoord is simpel: omdat we de de verkeerde koffiemolens gebruiken.