Drie heren trekken mopperend door de stadswoestijn

De Woestijn Leeft, zondag 2 april, RTL5, 22.00-22.30u.

“Oude mopperaar! Wat is hier nou weer mis?” vraagt presentator Max Pam aan beeldend kunstenaar Jeroen Henneman, Pams 'gast' en co-mopperaar in de nieuwe RTL5-serie 'De Woestijn leeft'. De reeks, geregisseerd door Theo van Gogh, is gebaseerd op een soortgelijke serie die Pam, Henneman en Max van Rooy voor AT5 maakten over Amsterdam. Voor RTL is het werkterrein verbreed tot heel Nederland. Na de eerste aflevering morgenavond, die nog wel over de hoofdstad gaat, zal het drietal nog meer steden over de hekel halen, waaronder Haarlem, Alkmaar, Den Haag, Groningen, Tilburg en Breda.

Stof tot mopperen vormen de grotere, maar meestal de kleinere hindernissen die de stadsbewoner dagelijks moet nemen - en dus vaak gewoon niet meer ziet. Soms moet de architectuur het ontgelden, vaker nog de inrichting van de straat met even inventieve als lompe vondsten van dat anonieme monster, 'de gemeente'. Henneman staat midden op een rond plein in Amsterdam-West en legt op droge toon uit hoeveel moeite de gemeente heeft gedaan om voor het middelpunt, waar alle aandacht als vanzelf naar toe wordt gezogen, een passende invulling te vinden. Het resultaat: een vierkant, met graffiti beklad transformatorhuisje. De absurditeit is nooit ver weg, bijvoorbeeld in de Pijp waar ooit twee kooien zijn geplaatst om tere boompjes te beschermen. Van de boompjes is geen spoor meer, de kooien doen inmiddels dienst als fietsenrek, en in het eigenlijk fietsenrek ernaast staat alleen nog een voorwiel. Aan de Stadhouderskade komt een denkbeeldige Van Berkel op de proppen, inmiddels hoofd van de afdeling paaltjes van Amsterdam, die bij wijze van sollicitatie bij een parkeerstrook zoveel mogelijk verschillende paaltjes moest zien te plaatsen, en daar in Oud-West een proeve van bekwaamheid moest afleggen met lage blokkades. Ontredderd kijken Pam en Henneman om zich heen naar een Maginot-linie van geel geschilderde drakentanden.

Door de formule (“We staan hier op...”) zit er kop noch staart aan het programma. En het grotestadscabaret van de drie heren - een cynische variant op 'Ontdek je plekje' - doet hier en daar wat geforceerd aan. De kracht zit vooral in de cumulatie van beelden, het overzicht van het arsenaal aan middelen waarmee de oorlog tussen ambtenaren en burgers om de heerschappij van de stad wordt uitgevochten. Op sardonische wijze maken Pam, Henneman en Van Rooy duidelijk hoe goed de bedoelingen vaak waren en hoe liefdeloos en onbenullig daar vorm aan wordt gegeven.