Dollar domineert koersen op Damrak

AMSTERDAM, 1 APRIL. Het Damrak is een echte dollarbeurs, zeggen handelaren. Maar ook voor wie de beurs op afstand volgt, kan het de afgelopen weken nauwelijks zijn ontgaan dat de val van de Amerikaanse munt voor de beursgraadmeter (de AEX) aanzienlijke gevolgen heeft.

Analisten van zakenbank Kempen & Co hebben uitgerekend hoe groot de impact van de dollar is. Zij komen tot de volgende vuistregel: daalt de Amerikaanse munt ten opzichte van de gulden 1 procent in waarde, dan levert de beursgraadmeter eveneens 1 procent aan punten in. Omgekeerd: neemt de dollar ten opzichte van de gulden 1 procent in waarde toe, stijgt de AEX 1 procent.

De analisten onderzochten ook het effect van de beurs van Wall Street op de AEX, evenals de hoogte van de kapitaalmarktrente. Voor wat Wall Street betreft geldt: daalt de Dow Jones-index met 1 procent dan levert de AEX 0,85 procent aan punten in. En: daalt de kapitaalmarktrente met 1 procent, dan stijgt de AEX met 0,15 procent.

De laatste weken waren er in hoofdzaak drie factoren die de richting van de AEX bepaalden. De dominerende factor, de gekelderde dollar, drukte de beursgraadmeter. Dat wegzakken werd tezelfdertijd door de van record naar record stijgende beurs op Wall Street afgeremd. Een laatste factor was de stroom jaarcijfers, die daar doorheen speelde. Daarbij viel op dat doorgaans alleen een duidelijk door het bestuur uitgesproken positieve winstverwachting, de koers van een aandeel een impuls gaf.

Kanttekening hierbij is dat enkel als dat aandeel tot de 25 meest verhandelde fondsen behoort het in de samenstelling van de AEX-index is opgenomen en dus van invloed is op de hoogte van de beursgraadmeter.

Donderdagmiddag kreeg de AEX opeens steun uit totaal onverwachte hoek. De Bundesbank verlaagde de (geldmarkt) rente. In het kielzog daarvan stelde ook de centrale banken van onder meer Nederland en Zwitserland hun rentetarieven naar beneden bij. Als gevolg zwakte de munten in het D-mark blok af ten opzichte van de al weken geplaagde dollar. De munt won in een klap 4 cent in waarde op 1,58 gulden. Vooral daarom boekte de AEX donderdag ruim 6 punten winst op 399,97.

Het tij keerde echter snel voor de dollar en daarmee de AEX. Gisteren rond het middaguur was de koerswinst van de Amerikaanse munt in Amsterdam alweer geheel verdampt. De maatregelen van de monetaire autoriteiten hadden de valutahandel niet overtuigd. Bij het sluiten van de Amsterdamse beurs gistermiddag stond de dollar nog een cent lager op 1,53 gulden en de AEX op 393,4 punten. Dat betekende een verlies van 6,57 punten ten opzichte van de voorgaande dag en een stijging van 2,34 punt afgezet tegen het slot vorige week.

De dollargevoeligheid van de Amsterdamse beurs heeft een aantal redenen. De eerste is dat de grootste Nederlandse fondsen - waarvan het merendeel in de AEX is vertegenwoordigd - een substantieel deel van hun omzet in de Amerikaanse munt halen. Ze genereren volgens cijfers van Kempen & Co 38 procent van hun omzet in Nederland, 27 procent in de rest van Europa, 20 procent in Amerika, 5 procent in Azië/Australië en 10 procent in de overige regio's. Voorbeeld van dergelijke bedrijven zijn Ahold en Elsevier. Omgerekend naar Nederlandse guldens neemt de winst op hun omzet in dollars fors af.

Tweede reden is dat diverse Nederlandse fondsen niet dollargevoelig zijn omdat ze veel in Amerika doen, maar omdat hun activiteiten internationaal in dollars worden afgerekend. Te denken valt aan Nedlloyd en Van Ommeren.

Zelfs als bedrijven een klein aandeel van hun omzet in Amerika behalen en/of een gering deel van hun internationale activiteiten in dollars wordt verrekend, heeft de lage dollar gevolgen. Want door de ten opzichte van de Amerikaanse munt hardere (lees duurdere) gulden neemt de concurrentiepositie van de exporterende bedrijven af. Import in dollars daarentegen wordt goedkoper.

Daar komt overigens nog bij dat het tumult op de valutamarkten niet alleen de dollar in waarde deed afnemen. Ook de munten van belangrijke handelspartners als Italië, Spanje, Frankrijk en Engeland daalden ten opzichte van de wisselkoersen in 1994 met gemiddeld meer dan 10 procent. Voor Kempen & Co vormde het rumoer op de valutamarkten aanleiding de winstprojecties voor de Nederlandse fondsen voor 1995 en 1996 aan te passen. Daarbij gaat de zakenbank voor dit jaar uit van een gemiddelde koers van de dollar van 1,60 gulden (1994: 1,90). Voor dit jaar vallen die bijstellingen erg mee, vooral omdat veel bedrijven valutarisico's grotendeels hebben afgedekt (termijncontracten). In de veronderstelling dat de wisselkoersen op dit lage niveau blijven is dat echter uitstel van executie, stelt Kempen & Co. Vanaf 1996 worden de bedrijfswinsten onverbiddelijk met de gevolgen geconfronteerd. Ter indicatie: voor Ahold verlaagde Kempen & Co de winstverwachting per aandeel over 1996 van 4,40 gulden naar 4,20 en voor Nedlloyd van 5,50 naar 4,75 gulden.