Bouwstaking

WIE DE OVERAL in het land bewegende hijskranen ziet zou het niet direct zeggen, maar er wordt inmiddels al twee weken in de bouw gestaakt. Enig zicht op een uitweg in de CAO-impasse is er vooralsnog niet. Aan beide zijden van de onderhandelingstafel lijkt men zich te hebben ingesteld op een langdurig gevecht. Een gevecht over, ja over wat eigenlijk? Het wezensvreemde van de bouwstaking is nu juist dat er niet echt een cruciaal conflictpunt uitspringt. Werkgevers en werknemers verschillen over van alles, maar geen van de onderwerpen is dermate principieel dat er geen overeenstemming zou zijn te bereiken.

Waar het vooral om gaat is de vraag hoeveel de nieuwe tweejarige CAO mag kosten. De werkgevers hebben de grens bij 5,5 procent getrokken, terwijl de verlangens van de bouwbonden tot een kostenstijging zullen leiden die in de buurt van 7 procent komt. Het bewijst weer eens dat de vooral op het binnenland gerichte bouwmarkt een sector is waar prijsconcurrentie geen doorslaggevende rol van betekenis speelt. Zelfs het aanbod van de werkgevers ligt al ruim een procent boven het gemiddelde dat in andere sectoren is afgesproken.

In alle matigingsjaren zat de bouw altijd aan de bovenkant. Het gevolg is weerspiegeld in het salarisgebouw: het verschil tussen het wettelijk minimumloon en de laagste loonschaal in de bouw bedraagt maar liefst 38 procent. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat de werknemers hun markt graag gesloten houden voor invloeden van buitenaf. Vandaar hun eis dat alle in Nederland werkzame bouwvakkers onder de Nederlandse CAO dienen te vallen. Vanuit het werknemersbelang is het een begrijpelijke eis. Het is de beste garantie voor én hoge lonen én - als gevolg van de hoge kosten - een aantrekkelijke zwarte-klusmarkt

GEZOND IS HET echter niet. Op de wat langere termijn zal de sector in zijn geheel hiervoor toch de prijs moeten betalen, want de markt kan niet gesloten blijven. Nu al zijn het voor een deel Belgen die de Erasmusbrug in Rotterdam bouwen. Engelsen zijn al eerder op diverse bouwplaatsen gelokaliseerd. Het is een signaal. De meest kortzichtige reactie is dan om de gordijnen te sluiten en vervolgens op de oude voet voort te gaan. Vanuit die optiek bezien hebben de werkgevers gelijk met hun vasthoudende opstelling. Temeer daar er nog flinke kostenstijgingen voor de bouw zitten aan te komen. Wordt een serieus begin gemaakt met de zogeheten premiedifferentiatie in de WAO, zal vooral de bouw daarvoor de prijs moeten betalen. Worden de met arbeidsongeschiktheid verbonden kosten volledig doorberekend, dan zal dit in de bouw leiden tot een kostenstijging van minimaal zes procent.

De bouw staakt en intussen zijn talloze stakers volop actief in de zwarte en grijze parallelmarkt. Daarmee bevestigen zij het probleem dat ze ook zelf hebben veroorzaakt. Het korte-termijnbelang van de individuele werknemer prevaleert echter boven het lange-termijnbelang van de totale sector. Eigenlijk dus toch een principieel conflict.