Antilopen op de vlucht in de ruimte

Dansvoorstellingen. 1. The I-Mechanism. Concept, regie, scenografie: Erik Kouwenhoven; choreografie: Michael Beards; muziek: H.M. Gòrecki, Matthijs de Bruijne; licht: Imeen Rijsdijk; kostuums: Evelien Alders, Kouwenhoven. Gezien: 29/3 Lantaren Rotterdam. Aldaar: t/m 1/4. Verder: 20 t/m 23 juli Amsterdam. 2. Four Steps Forward. Choreografieën: Shai Gottesman, Keith Derrick Randolph, Randall Scott en Sanne van der Put. Gezien: 30/3 Korzo Theater Den Haag. Aldaar: t/m 1/4. Verder: Tournee dit najaar.

Beeldend kunstenaar Erik Kouwenhoven maakt theaterprodukties waarin de ruimte de hoofdrol speelt. In de dansvoorstelling The I-Mechanism, die hij samen met de choreograaf Michael Beards maakte, verandert die ruimte steeds. Zij wordt niet alleen doorkruist door beweging, doeken en licht, maar vooral door de blikken van de toeschouwer die om het speelvlak heen kan lopen. De zichtlijnen bepalen hoe het publiek de ruimte ervaart.

Aanvankelijk is het vierkant veld verhuld door zwarte, half doorzichtige gordijnen. Als die worden weggeschoven, blijft er een ongenaakbaar, kaal vlak over. Dat wordt later weer opgesplitst door 25 symmetrisch hangende stroken van blauwe stof. Die doeken kunnen door een mechanisme onafhankelijk van elkaar draaien, zodat er een mobiel labyrinth ontstaat.

Dit territorium dicteert de choreografie van Michael Beards. Zijn ruimtelijke patronen verplaatsen zich met de afbakeningen. De vier danseressen - Sabine Parmentier, Angelique Schippers, Kylie Walters en Anat Zafrir - voeren met geconcentreerde precisie de bewegingen uit. Soms doen zij dat traag als luiaards in hun dagverblijf, dan weer nerveus als een kudde antilopen die onraad bespeurt.

De dans is afhankelijker van de vorm dan het licht en het geluid. Die zoeken hun eigen weg in de dimensies. Het lichtontwerp van Imeen Rijsdijk onthult alleen wat gezien mag worden. Het raakt de omgeving op onverwachte plekken, als zonnestralen die het bos indringen.

De geluidscompositie van Matthijs de Bruijne suggereert een jungle bij het aanbreken van de dag, vol kwetterende vogels, zoemende insekten en dreigend electronisch gegrom dat nu eens hier, dan daar opklinkt. Klanken die worden afgewisseld met Gòrecki's Lerchenmusik, een bijtende compositie voor piano, klarinet en cello.

Aan The I-Mechanisme, die onlangs in Frankfurt am Main voor het eerst werd opgevoerd, heb ik beduidend meer genoegen beleefd dan aan Le Rêve d'un Curieux (1993) van het duo Kouwenhoven/Den Broeder. Toen haperde het mechaniek tussen beeldend kunstenaar en choreografe. Maar deze keer met Michael Beards als partner is de symbiose geslaagd.

Het Korzo Theater geeft elk jaar vier jonge Haagse choreografen de kans om een werk te maken. Die worden samen in een voorstelling gepresenteerd onder de noemer: Four Steps Forward. Het is opvallend dat in deze tweede aflevering juist de meest onervaren dansmakers het beste uit de bus komen.

Sanne van der Put, leidster van de amateurdansgroep CNIQ, maakte met Downside Up haar eerste choreografie voor professionele dansers. Zij leverde een fris en aanstekelijk dansstuk af dat uit verschillende scènes is opgebouwd. Kenmerkend is het originele gebruik van de verschillende niveaus van de dansvloer. Met No Compromise realiseerde Randall Scott, die vier jaar verbonden is geweest aan Djazzex, zijn eerste choreografie. Scott hanteert een krachtige bewegingstaal in een emotioneel getint duet voor twee vrouwen.

Keith Derrick Randolph woont in Den Haag, maar danst bij Scapino Rotterdam. Hij deed voor de tweede keer mee. Zijn thema voor For those who have fought death, won and now see God is aids. Het gevecht tussen ziekte en dood wordt uitgebeeld door twee mannen. Randolph past sprekende, dynamische bewegingen toe. Toch vind ik zijn grondpatronen deze keer te beperkt. Shai Gottesman leidt in Den Haag de dansstudio Flexpoint. Once, she told me vertelt de geschiedenis van zijn Hongaarse moeder die Auschwitz overleefde.

Gottesman heeft zich te veel laten afleiden door bijkomstige elementen waardoor het aangrijpende relaas aan spanning verliest. De componist Alex Philipse schreef de muziek, die op de band wordt gespeeld, naast de aanwezige begeleiding door Peter Rolf (viool) en de cantor Peter Halpern. Alle choreografieën werden uitstekend uitgevoerd door de dansers: Janine Dijkmeijer, Thomas Falk, Clifton Keefer Brown, Samantha Stegeman en Sara Wiktorowicz.