Mark Kingsford is handelsreiziger in kale motelkamer vol gebreken

Voorstelling: Salesman of the year (De droom van een handelsreiziger), door Mark Kingsford. Vormgeving: Frits van Hartingsveldt. Regie: Michael Helmerhorst. Gezien: 3/3 in Lak-theater, Leiden. Herhaling aldaar op 4/3; tournee t/m 16/5.

Zoals de onvergetelijke Jacques Tati in Mon oncle strijd leverde met de technisch geavanceerde inhoud van de keukenkastjes van zijn zwager en de automatisch bestuurde fonteintjes in diens tuin - zo vindt ook de Engelse mime-clown Mark Kingsford zijn kracht in de botsing met ontembare attributen. In zijn vorige voorstelling, Zoll, leverde hij onder meer een vergeefs gevecht tegen een muurvullende ladenkast met een hoogst onvoorspelbaar gedrag. En nu, in Salesman of the year, is het vooral een kale, maar van alle gemakken voorziene motelkamer die de man voor problemen stelt.

Kingsford is afkomstig uit de fools-invasie van de jaren zeventig en koos toen Amsterdam als uitvalsbasis. Sindsdien heeft hij de ietwat grove straat-clownerie verfijnd tot een eigen theatergenre. Zoll was, wat mij betreft, een hoogtepunt. Als eenzaam douanier in een Oosteuropees ogend niemandsland speelde hij een figuur in een surrealistische omgeving die gaandeweg niet alleen komisch, maar ook tragisch werd.

Zo bezien is zijn nieuwe voorstelling een stap terug. Ditmaal is hij een handelsreiziger, die weliswaar is uitgeroepen tot vertegenwoordiger van het jaar, maar tegelijk over zijn eigen voeten struikelt als hij een lezing moet houden op een congres. De microfoon werkt niet (mooi hoe hij middenin zijn zinnen brokstukken laat wegvallen, zodat er niets begrijpelijk meer overblijft), de dia's staan verkeerd en het spreekgestoelte stort in. Daarna neemt hij in zijn intrek in een handelsreizigersmotel - economy class, minimal service aldus de zakelijke damesstem op de geluidsband - en daar begint het geduvel. De brandmelder bliept, de badkamer produceert bij iedere toenadering ongewenst water en de kleerhangers haken onlosmakelijk in elkaar. Om nog te zwijgen van het bed dat de slaap onmogelijk maakt door ieder moment in beweging te komen.

Dat zijn grappige incidenten in een fraai scheefgetrokken decor. Maar het zijn er te weinig voor de anderhalf uur die de voorstelling duurt. Kingsford heeft de handeling opgerekt door een reeks droom-achtige scènes in te lassen, waarin zijn handelsreiziger les krijgt in de huis-aan-huis-verkoop, zijn onderscheiding ontvangt en een yoga-cursus volgt. Maar als de humor van zijn woorden moet komen, schiet hij te kort. Terwijl hij in Zoll een deerniswekkend personage werd, is Salesman of the year niet meer dan een verzameling vondsten van uiteenlopend allooi, die mij geen moment met de man hebben laten meeleven.