Het is mijn opdracht om hèt Nederlandse publiek te bedienen; 'RTL-Nieuws is sensationeler in de nieuwskeuze'

Gerard van der Wulp (Dordrecht, 1950) is, al ruim zeven jaar, de hoofdredacteur van het NOS-Journaal:

“Als het erop aan komt, wendt men zich tot het Journaal. Tijdens de watersnood verdubbelde ons aantal kijkers. Voor bijna de helft van de bevolking was het Journaal de belangrijkste nieuwsbron. Kennelijk beleeft het publiek het Journaal als het nationale medium. Dat komt natuurlijk óók omdat we het al bijna veertig jaar doen. Maar je moet de invloed van het Journaal niet overschatten. Als wij ons werk zo goed en zo integer mogelijk doen, dan bepaalt het Journaal bij de komende verkiezingen geen verschuiving van meer dan vier zetels.

Journalistiek is zo'n leuk vak omdat je bij alle maatschappelijke ontwikkelingen vooraan staat, zonder dat je er medeverantwoordelijkheid voor hoeft te dragen. Zesentwintig jaar geleden ben ik in de journalistiek begonnen. Één keer heb ik een uitstapje gemaakt. Van 1979 tot 1982 was ik woordvoerder van Lubbers, toen hij nog fractievoorzitter van het CDA was. Ik heb toen uiteraard geprobeerd om zijn boodschap zo goed mogelijk in alle media te krijgen. Maar ik deed dat zo eerlijk mogelijk. Een groenteboer kan één keer een verrotte voorraad verkopen. Maar een week later zit hij zonder klanten.

Het Journaal is bijna interactieve televisie: je kunt om zes uur, acht uur of tien uur kijken. Ik vind het belangrijk dat er zoveel mogelijk mensen ten minste één keer kijken. Het is mijn opdracht om hèt Nederlandse publiek te bedienen. Ik wil dan ook dat een zo groot mogelijk deel van die massa begrijpt wat we brengen. In de wintermaanden bereiken we op een avond dertig tot vijfendertig procent van de bevolking. In de zomermaanden ligt het percentage tussen de vijfentwintig en dertig procent. RTL Nieuws bereikt ruim vijftien procent van de bevolking.

Als RTL 4 en 5 er niet waren gekomen, dan had het Journaal er minder alert en minder actueel uit gezien. De concurrentie heeft ons gemotiveerd om de eerste en de snelste te willen zijn en om te investeren in bijvoorbeeld satelliet-verbindingen. De flexibiliteit op het gebied van de beeldverbindingen heeft de verslaggeving ingrijpend veranderd. Televisie-verslaggevers kunnen nu net zo snel werken als radio-verslaggevers. De radio is niet meer het snelste medium, zoals vijf jaar geleden nog werd beweerd.

Het Journaal is niet populistischer geworden, wel toegankelijker voor een grotere groep. Het woord populistisch heeft voor mij een beetje kwaaie smaak, zo van: geef het volk moorden, als je daarmee scoort. In onze nieuwskeuze lijken we op NRC Handelsblad en de Volkskrant en in onze nieuwsverwerking op het Algemeen Dagblad en De Telegraaf. Er wordt wel eens beweerd dat wij het nieuws redigeren alsof we 13- of 14-jarigen toespreken. Dat is flauwekul. We spreken volwassenen toe. Maar we gaan ervan uit dat een vrij grote groep niet alle ins en outs van het onderwerp kent. We geven daarom gewoon iets meer elementaire feiten dan sommige intellectuelen in dit land voor zichzelf nodig hebben. Maar diezelfde intellectuelen hebben niet in de gaten dat zij deel uitmaken van een samenleving die een forse tweedeling doormaakt. Een tweedeling tussen een voortrekkende minderheid en een vrij amorfe massa die het niet op kan brengen om dagelijks een studie te maken van maatschappelijke ontwikkelingen. Die massa moet het nieuws vrij gecomprimeerd aangereikt krijgen. Wij kunnen per dag twintig tot vijfentwintig nieuwsontwikkelingen brengen. Een dagblad heeft al gauw iets tussen de vijftig en vijfenzeventig berichten.

Het is heel makkelijk om berichten te gaan selecteren in de sensatiesfeer, zeg maar de onderwerpen waarover men praat op de verjaardag van mijn schoonmoeder. Daarmee bereik je misschien op korte termijn een hogere kijkdichtheid, maar op den duur werkt dat averechts. We proberen een betrouwbaar programma te maken, waar men wat aan heeft. Natuurlijk kun je vraagtekens plaatsen bij de maatschappelijke relevantie van tal van berichten. Wat is het belang van een ijsbeertje dat in Blijdorp is geboren? Maar het Journaal kan niet zonder een paar leuke, ontspannende onderwerpen tussendoor. Heel vaak vind je die onderwerpen in de kranten terug als een foto met onderschrift.

Bij elkaar opgeteld kijken er viereneenhalf miljoen mensen naar het Journaal en het RTL Nieuws. In 1987 haalde het Journaal in zijn eentje nog vijfeneenhalf miljoen mensen. Een miljoen mensen is dus afgedwaald. Die mensen leven in een wereld van sprookjes. Die zappen van kwis naar soap. Die lezen geen krant meer, kijken niet meer naar het nieuws en denken dat de wereld bestaat uit Henny Huisman en Ron Brandsteder. Politici zouden zich daar erg druk over moeten maken.

RTL-Nieuws is sensationeler in de nieuwskeuze. Dat zij openen met een autobom in Rotterdam vind ik karakteriserend. Wat dat betreft zijn ze Telegraaf-achtiger dan wij. Ik ben ervan overtuigd dat je het nieuws beter door de publieke omroep aangereikt kunt krijgen dan door de commerciële omroep. De onafhankelijkheid van de berichtgeving is er op termijn beter gewaarborgd. Het RTL-Nieuws is er overigens totnogtoe heel aardig in geslaagd om de invloed van adverteerders op afstand te houden. Maar ik weet dat het hen moeite kost. Het klimaat van dat station wordt toch bepaald door het feit dat je je voor zoveel honderd gulden kunt inkopen als gast van de 5 uur show.''