Indrukwekkend en passievol nieuw ballet van Hans van Manen

Voorstelling: Gezichtsbepalers, van Nederlands Dans Theater I. Nieuwe werk: Polish Pieces. Choreografie: Hans van Manen; muziek: Henryk-Mikolaj Górecki; decor, kostuums: Keso Dekker; licht: Joop Caboort. Tevens: The Vile Parody of Address van William Forsythe, Jirí Kyliáns Sweet Dreams en Sigue van Paul Lightfoot. Gezien: 23/2 AT&T Danstheater Den Haag. Aldaar: t/m 25/2, 8,9 en 16 t/m 18/3. Tournee tussen 28/2 t/m 15/3.

Het Nederlands Dans Theater I presenteert een voortreffelijk programma met werken van vier choregorafen die op het ogenblik grotendeels het gezicht van het Haagse gezelschap bepalen: Hans van Manen, Jirí Kylián, William Forsythe en, als vertegenwoordiger van de jongere garde, Paul Lightfoot. Hans van Manen maakte een nieuw ballet Polish Pieces, dat hij heeft opgedragen aan de jubilerende Jirí Kylián, die al twintig jaar het NDT leidt.

Er bestaat geen indrukwekkender geschenk dan van Manens Polish Pieces, gezet op het Concert voor piano en strijkorkest, opus 40 van de hedendaagse Poolse componist Henryk-Mikolaj Górecki. Je vraagt je opnieuw af hoe Van Manen het steeds presteert om met dezelfde bewegingsingrediënten iets volslagen nieuws te scheppen. De choreograaf toont zich echter niet uitsluitend als de 'Mondriaan van het ballet', want deze keer is de strakke eenvoud omgeven met een opera-achtige passie en dramatiek.

Polish Pieces is gemaakt voor een ensemble van twaalf dansers. Keso Dekker kleedde hen in afwijkende kleuren. Blauw/paarse tunieken voor de vrouwen en geel/oranje voor de mannen. Tinten van de nacht en de dag of de winter en de zomer, die helder aftekenen tegen het loodgrijze achterdoek en de met grillige, donkere figuren bedekte stof van de coulissen. Joop Caboort ontwierp een onnadrukkelijk lichtplan, dat aan iedere beweging rechtdoet.

De dansers en danseressen verhouden zich als verschillende weerfronten die met elkaar in botsing komen. Een confrontatie die gepaard gaat met hagelbuien van striemende armen, vinnige vingers die steeds een ander punt aangeven en hoofden die als een windwijzer van kijkrichting veranderen. Heftige erupties, waarbij weerbarstige groepen samenpakken en weer uiteenwaaieren als vonkend vuurwerk.

In dit kolkende zwerk zijn enkele rustpunten aangebracht, waarvan twee pas de deux alle aandacht opeisen. De eerste, gedanst door Sol León en Paul Lightfoot, is als de stilte voor de storm. De sfeer is teer en erotisch, waarbij de vrouw haast flemend de man verleidt om hem daarna heftig af te wijzen. Het is de voorbode van het grote drama, waarin Jean Emile (de zon?) met verschroeiende hartstocht de maan (Fiona Lummis) bemint. In dit lyrische, gepassioneerde duet zijn Kyliaanse verwijzingen en citaten uit Van Manens eigen werk te vinden, zoals de onaantastbare sterke vrouw uit Sarcasmen.

Van Manen is een man van weinig omhaal. Hij gaat zoals altijd recht op zijn doel af, maar deze keer is er een ongekende gedrevenheid en verlangen naar de grote emotie, die correspondeert met de meeslepende muziek van Górecki. Toch vervalt Van Manen daarbij niet in vals sentiment, daarvoor is hij een te begenadigd kunstenaar.