Ticketloos vliegen rukt op, maar nog niet bij KLM

ROTTERDAM, 20 FEBR. Vliegtickets zijn zo oud als de burgerluchtvaart zelf. Maar het ticketloze vliegen rukt op. Het gebruik van zo'n ticket komt in dit high tech/IT-tijdperk immers steeds anachronistischer over: lange rijen bepakte en bezakte wachtenden voor incheck-balies, alwaar een klerk een velletje met onleesbare hiërogliefen uit het ticketboekje scheurt.

Dan praten we nog niet eens over gedrang en blèrende kinderen. Daar komt bij dat een ticket de kostenbewuste vliegmaatschappijen 15 à 30 dollar kost. Vandaar dus dat er steeds meer aanwijzingen komen dat de traditionele vliegticket de klassieke weg gaat van de zwart-wit tv of de 78-toerenplaat.

Niet geheel onverwacht hebben de Amerikanen de primeur. Goedkope maatschappijen als Valujet, Southwest en Uniteds Westcoast Shuttle zijn er het afgelopen jaar mee begonnen. De eerste systemen zijn nog tamelijk 'primitief': de passagier reserveert telefonisch z'n vliegtuigstoel, betaalt de prijs daarvoor per credit card en ontvangt behalve een reçu ook een bevestigingsnummer. Op de luchthaven noemt de passagier z'n nummer en toont hij/zij een identiteitsbewijs in ruil voor een boarding card waarmee hij aan boord gaat. Mocht de passagier het nummer vergeten, dan noemt hij slechts z'n naam waarna de computer het nummer probleemloos uitspuwt.

Intussen komen er steeds meer high tech-variaties op dit ticketloze reizen. Zo geeft het Amerikaanse Delta zijn vaste klanten zogeheten smart cards ofwel chipkaarten die informatie over hen bevat, zoals credit card-nummer, adres, frequent flyer-nummer (waarmee vliegkilometers zijn te verzamelen) en andere informatie. De klant kan thuis z'n vlucht regelen en betalen door zijn smart card door z'n smart-telefoon te halen, een eigentijdse combinatie van telefoon en Minitel-terminal. Philips verkoopt al voor 400 à 500 gulden zo'n ingenieus apparaatje op de Amerikaanse markt onder de naam P-100.

De aspirant-passagier kan zijn Delta-smart card ook gewoon aan een Delta-employé op het vliegveld geven die het stukje plastic door de computer haalt en daarna ontvangstbewijs, bevestigings- en stoelnummers afgeeft. Sinds kort biedt Delta smart card-houders zelfs de optie om gelijk door te lopen naar de boarding gate, daar hun kaart door de machine te halen en, zonder dat er een papiertje aan te pas komt, direct aan boord te stuiven. In Europa begint Lufthansa volgende maand met chipkaart-proeven op het drukke traject Frankfurt-Berlijn. Vanaf 1996 hoopt Lufthansa de kaart op alle routes in te voeren. De KLM houdt zich volgens een zegsman nog niet met ticketloos vliegen bezig. “Wij rusten nu allereerst onze vliegtuigen uit met telefoon.”

Behalve bij enkele goedkope binnenlandse maatschappijen in de VS, zoals Valujet, blijft het smart card- of chipkaart-vliegen vooralsnog facultatief. “Uit interviews met klanten blijkt dat sommige mensen zich veiliger blijven voelen met tastbare tickets”, aldus woordvoerder Edward Stewart van Southwest Airlines. “Daar komt in zakenkringen de onterechte vrees bij dat verlopen of vergeten tickets niet meer zouden worden vergoed.” Verder is het ticketloze vliegen natuurlijk veel gemakkelijker op eenvoudige binnenlandse vluchten dan op ingewikkelde intercontinentale trajecten. Waar nog bij komt dat veel landen nog steeds een tastbare (retour)ticket eisen om een visum te verlenen of een reiziger toe te laten.

Toch valt te verwachten dat luchtvaartmaatschappijen hun best zullen doen om het ticketloze vliegen zo vèr mogelijk uit te breiden, omdat zij daarmee hun kosten kunnen drukken. Nadat airlines waar ook ter wereld optimaal hebben bezuinigd op traditionele kosten zoals personeel, organisatie, kosten en onderhoud van vliegtuigen, richten zij nu ook steeds meer hun aandacht op de zogeheten 'distributie', dat wil zeggen de kosten om mensen er toe te bewegen met hun maatschappij te vliegen in plaats van met die andere. Deze kosten kunnen oplopen tot een kwart van de totale kosten. En het ticketloos vliegen is niet alleen een manier om de bureaucratie te verminderen maar ook om reisagenten met hun gepeperde 10 procents-commissies gemakkelijker te omzeilen.