Statenverkiezingen zijn vooral een nationale test-case

Over 16 dagen mag de kiezer weer naar de stembus. Wat zijn zijn intenties? Richt hij opnieuw een slagveld aan onder de gevestigde partijen of wordt 1995 het jaar van de herwonnen stabiliteit? De politieke partijen zijn er niet gerust op. Langer dan andere keren het geval was laten ze hun verkiezingskaravaan door het land toeren. Zeker, het zijn slechts verkiezingen voor de provinciale staten, maar de landelijke betekenis is groot, zo weten de partijen.

Voor de regeringspartijen PvdA, VVD en D66 is het zaak hun aanhang op peil te houden. Maar nog belangrijker is dat ze niet te veel aan elkaar verliezen. Grote schommelingen tussen de coalitiepartijen onderling kunnen gemakkelijk leiden tot instabiliteit van de coalitie. En dat is het laatste waar het nog prille kabinet-Kok behoefte aan heeft.

De Partij van de Arbeid heeft slechte ervaringen met provinciale statenverkiezingen. Ettelijke keren, de laatste keer in 1982, stapte de partij uit een kabinet nadat ze door de kiezer zwaar was afgestraft. De statenverkiezingen werkten zo als een hefboom voor de nationale politiek. D66 is als conjunctuurpartij-bij-uitstek altijd gevoelig voor schommelingen onder het electoraat, zij het dat de partij in de opiniepeilingen nog geen ernstige averij oploopt: de liberalen van Van Mierlo gaan nog redelijk gelijk op met de liberalen van Bolkestein.

De drie regeringspartijen vrezen voorlopig niet elkaar, maar zij vrezen vooral de kiezer. Die heeft vorig jaar al een paar keer laten zien dat hij er voor kiest om thuis te blijven. De paarse partijen houden er ernstig rekening mee dat het het CDA als traditionele plattelandspartij wel eens lelijk zou kunnen profiteren van een lage opkomst. Want in de regio is de kiezerstrouw nog het grootste. Dus reist minister Dijkstal naar Groningen, gaat minister Van Aartsen naar Limburg, bezoekt minister De Boer Noord-Holland en verblijft minister Melkert in Zwolle. Niet om de zegeningen van het provinciaal bestuur uit te dragen, maar om de kiezer te smeken te stemmen én goed te stemmen. De methodes zijn dezelfde die al jaren worden gehanteerd: een werkbezoekje hier, een forumpje daar, een disscussietje in de ene en een conferentietje in de andere plaats. En dat alles in hoog tempo, want er moeten veel kiezers worden bereikt. (KvdM)