Dansers met lichamen als soepel werkende scharnieren

Gezelschap: Nederlands Dans Theater 2. Nieuw werk: Cool White Fridge Knocked Over. Choreografie en decor: Gideon Obarzanek; muziek: Paul Schütze en computer-monoloog van Stanley Kubrick; kostuums: Vanessa Leyonhjelm; licht: Henk Palmers. Gezien: 16/2, AT&T Danstheater, Den Haag. Aldaar 18/2. Verder 21/2 Amsterdam. Daarna tournee.

Ruim een jaar geleden maakte de hier toen nog onbekende Australische danser-choreograaf Gideon Obarzanek voor het NDT2 het uitbundige, hilarische werk Petrol-Head Lover. Dit seizoen is Obarzanek terug in Nederland; als danser in de in november uitgebrachte produktie Pork van Paul Selwyn Norton en nu als choreograaf van Cool White Fridge Knocked Over, weer voor NDT2 en gepresenteerd samen met Lionel Hoche's Blancs d'y Voir en Kylian's altijd weer indrukwekkende Stamping Ground.

In Australië is een 'cool white fridge' een uiterst kille persoon, een ijskouwe, zouden wij zeggen. 'Knocked over' betekent zowel 'omver gegooid' als 'ergens ondersteboven van zijn'. Het kille element is vormgegeven door robotachtige, korte, messcherp geaccentueerde bewegingen. Ieder stukje lichaam lijkt te zijn voorzien van soepel werkende scharnieren, die er voor zorgen dat de kortste weg tussen a en b wordt afgelegd en geen speelse zijwegen kunnen worden ingeslagen. Het hoge, opgejaagde tempo suggereert een dwangmatig vitaliteit van nog net niet dolgedraaide machines.

Tegenover Joe Kanamori, Joeri de Korte, Yolanda Martin, Shirley Esseboom en Catherina Riesi, die deze beangstigende cool white fridge-wereld belichamen, staat de knocked over-man Patrick Marin die, uiteindelijk tevergeefs, weerstand tracht te bieden aan de moordende rationaliteit door een wat kwetsbaarder, emotioneler gedrag. Drie platte langwerpige kisten hangen boven de dansers. Het koele blauwe licht dat ze uitstralen houdt die dansers gevangen maar biedt ze ook een gezochte schuilplaats. Soms kantelt een van de kisten en wordt het tot een vernietigend, verzengend object. Ook de kostuums, een netwerk van lijnen waarin de lichamen gevangen lijken te zitten, reflecteren een mechanische wereld waarin voor het individu geen plaats is.

Het dansmateriaal dat Obarzanek gebruikt is niet zozeer nieuw of ongewoon, want in veel eigentijdse choreografieën wordt ook een keur van geïsoleerde bewegingen gehanteerd. Maar het fascineert en imponeert door de enorme vaart in de opeenvolging van de meest onverwachte elementen, de precisie waarmee die in de ruimte geplaatst worden, en vooral door de opwindende en indrukwekkende kwaliteit van de dansers. Zou de Vereniging van Schouwburg- en Concert Directeuren niet eens willen overwegen de jaarlijkse Gouden Dans Prijs toe te kennen aan de dansers van NDT? Want zij verdienen die prijs eigenlijk stuk voor stuk.