Staking Duitsland komt dichterbij

BONN, 17 FEBR. De leden van de vakbond IG Metall in Beieren gaan van maandag tot woensdag stemmen over stakingen voor een nieuwe CAO nu de werkgevers nog steeds niet met een concreet tegenbod hebben gereageerd op de vakbondseis van 6 procent. Als 75 procent van de vakbondsleden zich in deze “Urabstimmung” vóór stakingen uitspreekt kunnen die voor het einde van de maand beginnen.

Dit heeft voorzitter Klaus Zwickel gisteravond in Frankfurt meegedeeld na een beraad van het bestuur van de IG Metall. Of het metterdaad tot stakingen komt is echter de vraag. De algemeen secretaris van de metaalwerkgevers, Dieter Kirchner, zei gisteravond dat hij “de grotere tijdsdruk verwelkomt die de IG Metall heeft gemaakt”. Volgens Kirchner is de weg nu vrijgemaakt voor een topgesprek van IG Metall en de werkgeversorganisatie Gesammtmetall over een “drieluik” van “noodzakelijke” kostenmatiging, een “verstandige” CAO-verhoging en banengaranties.

Hij liet doorschemeren dat zo'n gesprek komend weekeinde nog op een geheime plaats zou kunnen worden gehouden. Vandaag zou de leiding van Gesammtmetall de strategie voor het eerste directe topgesprek met de vakbond voorbereiden. Aangenomen wordt dat de werkgevers een CAO-stijging tussen 3 en 3,5 procent zouden willen accepteren en ook wel banengaranties willen geven mits de IG Metall alsnog instemt met grotere flexibilisering van arbeidstijden en bereid is de invoering van de 35-urige werkweek, die voor 1 oktober '95 afgesproken is, twee jaar uit te stellen. Op vragen daarover wilde Zwickel niet antwoorden. “We richten ons nu op organisatie van stakingen”, zei hij.

In het hoofdkwartier van de IG Metall in Frankfurt waren gisteren berichten binnengekomen van de CAO-commissies uit alle 18 onderhandelingsgebieden in de Westduitse metaal- en elektrotechnische industrie (3,5 miljoen werknemers) waarin de al maanden slepende onderhandelingen formeel als “mislukt” werden gekwalificeerd. Aan die voorwaarde moet zijn voldaan voor “Urabstimmungen” in een of meer districten kunnen worden gehouden. Dinsdagavond jongstleden, toen de IG Metall-top naar het leek al over het houden van “Urabstimmungen” zou beslissen, had dat om die formele reden dus niet gekund. Omdat Zwickel en de zijnen dat natuurlijk ook wel wisten, is nadien aangenomen dat de met het beraad van dinsdag in de media opgeroepen spanning vooral een tactische functie had, namelijk de druk op ketel vergroten. Dat lukte in zoverre ook goed dat enkele honderdduizenden leden woensdag en donderdag in West-Duitsland deelnamen aan betogingen en werkonderbrekingen bij wijze van waarschuwingsacties.

Op de keuze van Beieren als (eerste) stakingsgebied volgden gisteren meteen speculaties over de motieven die het bestuur van IG Metall daarvoor gehad kan hebben. Vaststaat dat het stakingswapen zijn grootste dreiging heeft in die gebieden waar de industriële orderboeken vol en de winstposities sterk zijn. En waar bovendien het produktie-apparaat zó volledig bezet is dat werkgevers die stakende arbeiders ontslaan, volgens het wettelijk geregelde systeem van “uitsluiting” (“Aussperrung”), in feite zichzelf in het vlees snijden.

Er was eerder gerekend op de keus van het traditioneel belangrijke district Noord-Baden/Noord-Württemberg, waar grote auto- en machinefabrieken staan, en waar beide partijen hun beste onderhandelaars hebben en dat bij het beëindigen van CAO-conflicten de afgelopen jaren steeds een “piloot-functie” had. Als het in de komende dagen tot een topgesprek komt waarvan de resultaten dan in regionale onderhandelingen met een landelijke “piloot-functie” moeten worden uitgewerkt, zou het een voordeel zijn als het nog “stakingsvrije” gebied Noord-Baden/Noord-Württemberg daarvoor beschikbaar is, luidt een redenering. Vorig jaar wisten de onderhandelaars Walter Riester (nu vice-voorzitter IG Metall) en Dieter Hundt (werkgevers) daar ook op het allerlaatste nippertje een akkoord te bereiken, terwijl in Nedersaksen al per “Urabstimmung” tot staken was besloten.