Betuwelijn is voor D66 een blootliggende zenuw

SLIEDRECHT, 17 FEBR. De werkdag van D66-fractievoorzitter Gerrit Jan Wolffensperger eindigde gisteren zoals die was begonnen: met de Betuwelijn. 's Morgens had hij in de Tweede Kamer moeten vechten tegen het verwijt van de oppositiepartijen CDA en GroenLinks dat zijn fractie een onduidelijk standpunt had over de omstreden goederenspoorlijn, 's middags waren het zijn eigen partijgenoten uit Zwijndrecht en Sliedrecht, die hem ter plaatse confronteerden met de negatieve gevolgen van de Betuweroute.

Donderdag, D66 Betuwespoordag. Het gevolg van een toevallige samenloop van omstandigheden. Toen de lokale afdelingen van D66 in Zuid-Holland enkele maanden geleden besloten de opening van hun verkiezingscampagne op te sieren met een debat over de Betuwelijn, was niet voorzien dat de politieke spanning over uitgerekend dit punt ongeveer op zijn hoogtepunt zou zijn.

Milieu en beleidsverantwoordelijkheid; het blijft binnen D66 een gevoelig thema. Met voor de partij kwetsbare discussies over én de uitbreiding van Schiphol én de Betuwelijn én de aanleg van de A73 zijn het hoogtijdagen voor de politieke concurrentie van D66. Waar de blootliggende zenuw van de partij nog even geraakt kan worden, gebeurt het. Vorige week was het PvdA-fractievoorzitter Wallage die zei dat “D66 met de tengere billen bloot moest”, gisteren waren het CDA-fractievoorzitter Heerma en zijn collega Rosenmöller (GroenLinks) die D66 in de Tweede Kamer op de pijnbank legden.

Recupereren onder Zuidhollandse partijgenoten die in de Drechtsteden hun campagne openden, was er gistermidag voor fractievoorzitter Wolffensperger ook al niet bij. Met links de achtbaans autosnelweg Rotterdam-Antwerpen en rechts de naar vier sporen verdubbelde spoorlijn tussen dezelfde steden, voerde de tocht per speciaal afgehuurde Interliner langs het Betuwelijn-tracé. De Zwijndrechtse D66-wethouder C. Merkus van ruimtelijke ordening fungeerde als gids: “Het sportpark waar we nu langsrijden zal exact doorkliefd worden, de manege hier links zal het leven laten en daar verderop zal de Betuwelijn een woonwijk met 4.000 woningen doorkruisen.”

Tegen de aanleg van de goederenlijn zijn ze niet bij D66. Wel moet er wat aan de diverse knelpunten gebeuren, vindt de partij. “De Betuwelijn zal duurzaam zijn, of niet zijn”, sprak D66-leider Van Mierlo toen zijn partij nog in de oppositie zat. In het verkiezingsprogramma van de Democraten werd deze stellingname vertaald in: “Komt het tot aanleg, dan dient dit technisch geavanceerd te gebeuren, ten minste verdiept en op knelpunten ondergronds”. Tijdens de kabinetsformatie van afgelopen zomer kwamen PvdA, VVD en D66 er niet uit. Zodoende werd gegrepen naar het beproefde middel van de externe onderzoekscommissie. Deze commissie onder leiding van de Friese VVD-commissaris van de koningin Hermans stelde in haar eind vorige maand verschenen rapport dat de goederenspoorlijn er moest komen. Er was sprake van een “evenwichtig ontwerp”. Extra maatregelen om knelpunten op te lossen, zouden leiden tot verbeteringen maar waren “niet absoluut noodzakelijk om te kunnen spreken van een verantwoord ontwerp”, oordeelde de commissie. De 7,4 miljard gulden kostende spoorlijn zou hierdoor nog eens 1,2 miljard duurder worden.

In Dordrecht herhaalde fractieleider Wolffensperger gisteren dat voor D66 het onverkort uitvoeren van de Betuwelijn volgens de huidige plannen voor zijn partij “niet bespreekbaar” is. Maar wat voor D66 wel en wat niet acceptabel is, wilde Wolffensperger ook gisteren niet zeggen. Hij wil het kabinet, dat over de Betuwelijn binnen enkele weken maar in elk geval na de statenverkiezingen van 8 maart een beslissing moet nemen, niet voor de voeten lopen. En ook zijn fractiegenote Machteld Versnel wilde gisteravond in Sliedrecht bij de door D66 georganiseerde forumavond niet aangeven waar voor D66 de grens ligt tussen een wel en een niet meer aanvaardbare Betuwelijn. “Dan krijg je direct het verhaal: D66 wil dit en dan hoeft de rest niet meer.” Wat de zaal ook probeerde, Versnel hield zich op de vlakte. “Zoveel mogelijk knelpunten oplossen en het liefst allemaal”, daar hield ze het bij. Fractievoorzitter Wolffensperger zat op dat moment al lang weer in Den Haag. Voor het wekelijkse overleg met de D66-bewindslieden uit het kabinet. Om onder andere te praten over, inderdaad, de Betuwelijn.