ANP

NRC Handelsblad van 14 januari publiceerde een brief van Paul Ophey waarin nogal wat misvattingen stonden over de journalistiek in Nederland in de eerste jaren na de oorlog in het algemeen en over het functioneren van het ANP toen in het bijzonder. De niet geringe beschuldiging dat het ANP het bericht van de eerste politionele actie in juli 1947 enige tijd achterhield, waardoor, aldus Ophey, de rest van de wereld eerder dan de Nederlandse bevolking werd ingelicht, moet ik volstrekt van de hand wijzen.

Het was een ijzeren regel bij het ANP - en dat zal het ook nu zeker nòg zijn - dat berichten die daar binnenkwamen met de grootst mogelijke voortvarendheid en het minst mogelijke tijdverlies persklaar werden gemaakt en op de telex werden gezet. Zo bereikten zij alle daarop aangesloten kranten (als collectieve eigenaren van het ANP) en abonnees tegelijk. Rustte op een bericht een embargo, wat soms maar niet dikwijls het geval was, dan plachtten bericht en embargo gezamenlijk op het net aan de aangeslotenen te worden doorgegeven. In geen enkel geval hield het ANP een bericht 'enige tijd achter'.

Bevond de Indische redactie van het ANP, waarvan ik destijds het hoofd was, zich in de niet altijd volstrekt comfortabele positie, dat de telegrafische verbinding tussen Batavia en Den Haag verliep via het Engelstalige kanaal Singapore-Londen, in de regel bracht dat toch geen grote moeilijkheden mee. Zover ik mij na een halve eeuw kan herinneren, bracht het in geen enkel geval belangrijke vertraging in de berichtgeving mee.

Het bericht, waarop Ophey doelt, van zondag 20 juli 1947, dat om 11 uur Javatijd militaire operaties waren ingezet, bereikte het ANP van het Britse persbureau Reuter, waarmee nauwe samenwerking bestond. Natuurlijk was het nieuws, gegeven de zojuist beschreven communicatiekanalan, eerder in Londen dan in Den Haag. Het is zelfs best mogelijk, ik weet dat allicht niet meer, dat elders in de wereld Associated Press of United Press nòg vroeger waren. Maar zeker is, dat het ANP het bericht tussen 19.05 en 19.15 op het net gaf. Dat was bijna twee uren voordat minister-president Beel in een radiorede om 21 uur den volke officieel kond deed van de nieuwe stand van zaken. Maandagochtend 21 juli hield minister Jonkman in de vergaderzaal van zijn Ministerie van Overzeese Gebiedsdelen, een persconferentie.

Wat de Indische Afdeling van het ANP betrof, die inmiddels Afdeling Overzeese Gebiedsdelen heette, was er al deze tijd op geen enkel moment sprake van enigerlei overheidsinterventie in welke vorm dan ook, zoals tegenwoordig hier en daar wordt gemeend.