Kwikzilverig Ajax-duo geschenk uit de hemel

AMSTERDAM, 13 FEBR. Het was al laat in de avond, van een wedstrijd was al lang geen sprake meer, maar enige verfrissing op de valreep kon geen kwaad. Zo grauw, saai en nietszeggend als sportieve krachtmeting het klassieke duel tussen Ajax en Feyenoord voor de objectieve waarnemer tot dan toe was geweest, zo vermakelijk zouden de laatste minuten worden. Daar waren ineens twee spelbrekers, twee donkere jongens, die dwars tegen alle systemen en tactische puzzels in de bijna 40.000 toeschouwers in verrukking brachten. Twee geschenken uit de hemel, Nordin Wooter en Kiki Musampa, twee kwikzilverige visjes uit de Ajax-vijver.

Misschien zijn ze niet eens zo fantastisch, de respectievelijk 18- en 17-jarige invallers uit het tweede elftal, misschien niet eens toekomstige wereldvoetballers. Maar de tegenstelling tussen het spel van die twee en dat wat de grote meerderheid van de anderen de voorgaande tachtig minuten had laten zien, was een verademing. Toegegeven, ze hadden de ruimte om hun kunstjes te vertonen, hun elftal stond met 4-1 voor, dus hadden ze niets te verliezen. Maar het was juist zo leuk eens voetbal te zien dat niet verkrampt is geraakt door voorzichtigheid en systemen.

Vooral die ene combinatie tussen Musampa, een Zaïrees uit Ede, en Wooter, een Surinamer uit Almere, die ergens bij de middenlijn begon met een hakje van de eerste achter het standbeen langs naar de tweede. Om het verloop van de combinatie te beschrijven is een uitzonderlijk goed fotografisch geheugen gevraagd, mede omdat de jongens met hun lange rastaharen veel op elkaar lijken, maar duidelijk was wel dat een van de twee Overmars uiteindelijk een niet te missen kans bood. De aanval stierf in schoonheid, maar de toeschouwers hadden eindelijk iets gezien om over na te praten.

Eindelijk, eindelijk gebeurde er weer iets wat het hart van de liefhebber van spontane, onvoorspelbare voetballers sneller doet kloppen. Zo zielig als Feyenoord speelde, zo arm van talent en zo bang. Zo wanhopig en beklagenswaardig moet de actie van de club wel zijn om arme Braziliaanse kinderen te behagen met Feyenoord-shirtjes, dure ballen en luxe vakantiereisjes. Gekozen tot de 'club van het jaar' is Feyenoord. Je vraagt je af waarom. Omdat het zijn stadion heeft verbouwd? Of omdat dat predikaat Ajax niet is gegund, of Heerenveen, de Friese cultclub die ook zijn stadion heeft verbouwd. Feyenoord heeft nauwelijks uitstraling meer, zeker niet in dat afstotelijke groene tenue. Het eerste elftal, het boegbeeld van de club, bestaat vooral uit anonimi.

Maar met dat armzalige voetbal hield Feyenoord gisteravond Ajax wel lang in bedwang. Verdedigen was de enige manier van de Rotterdammers (zonder Taument) om te verhinderen dat ze zouden verliezen. En dat lukte heel aardig. Vooral ook omdat Ajax Rijkaard, Litmanen, Ronald de Boer, Davids en Kanu niet kon opstellen en daardoor zijn belangrijkste inspirators miste. De Ajacieden speelden risicoloos, van individuele acties was nauwelijks sprake en de combinaties verliepen te traag. De Ajacieden misten een ziel. Opvallend stil was het in het volle stadion. De enigen die zich af en toe lieten horen waren die paar duizend Feyenoorders, ver en hoog in het supportersvak van de bezoekers weggestopt.

Het was een vreemde gewaarwording Feyenoord een voorsprong te zien nemen. Zomaar ineens zag Scholten, de beste Feyenoorder, Larsson in het strafschop in kansrijke positie staan. En omdat Ajax-verdediger Danny Blind de situatie te licht inschatte, kon de Zweed de pass van Scholten gemakkelijk aannemen en vervolgens met een diagonale schuiver in een doelpunt omzetten.

Gelukkig voor de Amsterdammers was daar nog ene Finidi George. Een Nigeriaan op kousevoeten, een voetballer die ballen bezweert, die nooit de bal van zijn voet of borst laat afspringen, tenzij bewust. Wanneer zijn voorzetten voor het doel verschijnen dreigt gevaar. Dit keer speelde hij als middenvelder, integer, nog subtieler, nog stiller, maar prachtig om te zien. De Nigeriaan bracht al zeven minuten na het Feyenoord-doelpunt Ajax op gelijke hoogte. Hij brak door in het centrum van de Feyenoord-verdediging en schoof de bal handig langs doelman De Goey in het doel.

Twaalf minuten na de rust was de wedstrijd voorbij. Een periode van geluk, die alleen aan Ajax is voorbehouden, dwong Feyenoord tot overgave. Eerst schoot Frank de Boer uit een vrije trap via de Feyenoord-muur de bal in het doel, vervolgens trof Witschge aan de andere kant van het veld uit een vrije trap de paal en scoorde Van Vossen enigszins fortuinlijk 3-1 - maar het was wel het mooiste doelpunt. Vooral de stuitende bal van Finidi op Van Vossen langs de wanhopige Feyenoord-verdedigers was mooi. Van Vossen tilde de bal vervolgens noodgedwongen over de verdwaasd uitgelopen De Goey in het verlaten doel.

De Ajacieden schudden eindelijk de krampen uit hun lichaam en Feyenoord wist niets meer te bedenken nu de verdedigende tactiek geen succes had opgeleverd. Blind scoorde nog eens 4-1 na het voorbereidende werk van Ajax' stille kracht Finidi George. Feyenoord-trainer Van Hanegem meende met de invallers Maas en Obiku nog iets te redden, maar wat hij moest redden wist hij ook niet meer. Wie het verschil tussen de invallers van Feyenoord en de invallers die Ajax-trainer Van Gaal inbracht bekijkt, ziet het onderscheid tussen armoe en rijkdom. Maas en Obiku aan de ene kant, Musampa en Wooter aan de andere kant: een wereld van verschil.