Het Vervolg uit Maastricht speelt Thuis van Hugo Claus; Briljant en vanzelfsprekend

Voorstelling: Thuis van Hugo Claus door Het Vervolg. Decor: Frits van Hartingsveldt; kostuums: Dorien de Jonge; regie: Léon van der Sanden; spelers: Hans Trentelman, Mieneke Bakker e.a. Gezien 10/2 Vervolg-Theater, Maastricht. Te zien t/m 11/3 aldaar; 7 t/m 31/3 Maaspoort, Venlo.

De mannen in toneelstukken als Vrijdag ('69) of Thuis ('75) van Hugo Claus staan altijd scheef in het leven. Het is net of het dak van het armelijke huis waarin ze zich bevinden hen terneerdrukt; ze weten zich geen raad met hun onhandige handen; hun verlangens en begeerten krijgen geen vervulling. Des te dichterbij de vrouw van hun wensen is, des te verder weg raken ze van haar verzeild. Het leven waarnaar ze dorsten, kunnen ze niet grijpen.

Vrijdag kan, evenals Thuis, bezwaarlijk een realistisch werk genoemd worden ook al zijn beide stukken huiskamerdrama's en spelen ze zich af in het hart van het familieleven. Maar achter echtelijke twist en onvrede of de complexe verhouding ouder-kind gaat een diepere, ongrijpbare tragiek schuil, die van het verlangen van alle personages naar troost en beschutting. Ze vinden die echter bij niemand. Ik ken geen toneelschrijver met zoveel compassie voor de door hemzelf gecreëerde figuren als Hugo Claus.

Het Maastrichtse ensemble Het Vervolg speelt Thuis alsof het de eerste opvoering is van dit twintig jaar oude stuk. Toen, in 1975, speelde Ank van der Moer de belangrijke rol van verstarde, door wrok en eenzaamheid gevoede Monique Vandaele, vrouw van de gewezen beenhouwer Theo Vandaele. Ooit straalde ze als operazangeres, maar sinds de geboorte van haar zoon Rik is ze een wrak; hij heeft haar, zoals ze zegt, letterlijk leeggevreten tijdens haar zwangerschap. Alle kalk weg uit haar lichaam; nagels breken af, tanden vallen uit. Dat Het Vervolg Thuis speelt alsof Claus het gisteren persoonlijk te Maastricht heeft ingeleverd, moet beschouwd worden als een groot compliment aan regisseur en spelers. Het is zelden dat een uitvoering van een stuk zo vanzelfsprekend en zo briljant vorm geeft aan het geschrevene. Dan onderga je als toeschouwer de sensatie dat alles exact is zoals het is, helemaal af, geen braampje te bekennen. De titel van het stuk, Thuis, moet ironisch gezien worden: niemand van de personages is thuis. Het echtpaar Vandaele woont in bij een oude vrouw, die ze verzorgen. De man beproeft zijn krachten in een kortstondige affaire met de vriendin van zijn zoon. Uiteindelijk belandt hij met de halfdode, oude vrouw op de sofa. Eros en thanatos: ze liggen dicht bij elkaar en feitelijk zoekt de man beide uitersten op.

Elke speler is voortreffelijk in zijn of haar rol. Hans Trentelman geeft aan de sombere Vandaele op prachtig-laconieke manier reliëf. Zijn tegenspeelster Mieneke Bakker is volmaakt in haar angstaanjagende ijzigheid. De zoon, de vriendin en de oude vrouw laten zien dat goed acteren vooral een kwestie is van pure eenvoud, oprechtheid en geloofwaardigheid. Dit is een juweel van een voorstelling, die helaas niet boven de rivieren komt en dat betekent dus dat iedere noorderling de oversteek naar Maastricht moet maken.