Quayle ziet af van campagne; Republikein heeft problemen met financiering

WASHINGTON, 10 FEBR. De voormalige Republikeinse vice-president Dan Quayle heeft gisteren besloten af te zien van de presidentsverkiezingen. Een woordvoerder van Quayle in Indianapolis zei dat de moeilijkheid om aan campagnegeld te komen een grote rol speelde bij de beslissing.

De verklaring kwam als een verrassing omdat Quayle het afgelopen jaar veel voorwerk heeft gedaan voor een presidentiële campagne. Hij heeft het land doorgereisd en toespraken gehouden. Ook maakte hij reclame voor zijn redelijk succesvolle boek Standing Firm, een bespiegelend verslag over zijn tijd als vice-president onder president Bush. Hij zou na een operatie voor een tumor in de appendix en een ziekenhuisopname wegens bloedpropjes weer kerngezond zijn. Begin deze week hield hij nog toespraken in de staten Wisconsin en Iowa om de kiezersmarkt daar uit te testen. Toen zei Quayle dat hij in april zijn kandidatuur zou aankondigen.

Zijn woordvoerder gaf gisteren toe dat hij flink achter lag in de financiering van zijn campagne. Omdat de voorverkiezingen in de grote staten al vroeg in 1996 vallen, hebben presidentskandidaten volgens campagnespecialisten aan het begin van het jaar al 25 miljoen dollar nodig om te adverteren en om stafleden te betalen. Met de voorverkiezingen in de mega-deelstaat Californië op 26 maart volgend jaar is het pleit al beslecht. Daar zijn dan 24 voorverkiezingen aan voorafgegaan, te beginnen met New Hampshire op 20 februari.

“In plaats van gelegenheden om over politieke kwesties en het oplossen van nationale problemen te praten zijn campagnes gedegenereerd tot het grijpen van geld”, zei de woordvoerder van Quayle. Ook andere potentiële kandidaten, oud-minister van defensie Richard Cheney en voormalig Congreslid Jack Kemp, zijn afgevallen om financiële redenen. Serieuze kandidaten klagen over het vrijwel permanente dialing for dollars (bellen om dollars).

Pogingen om het financieringssysteem te hervormen zijn mislukt. Congresleden voelen er weinig voor de federale subsidies aan campagnes te verhogen. De Amerikaanse belastingbetaler heeft de gelegenheid om jaarlijks op zijn formulier een dollar aan presidentiële campagnes te geven. Steeds minder burgers maken gebruik van die mogelijkheid. Sommige politici hebben geopperd om televisiestations die gebruik maken van de openbare ether te verplichten gratis tijd beschikbaar te stellen voor campagneboodschappen, maar ook dat plan heeft weinig aanhangers.

De twee beste geldinzamelaars zijn de voorzitter van de Republikeinse Senaatsfractie, Robert Dole, en senator Phil Gramm. De 71-jarige Dole heeft al twee miljoen dollar bij elkaar geharkt en een verkiezingskantoor in Washington geopend. Hij is een gematigde Republikein die gelooft dat de overheid ook goed kan doen. Zijn succes is afhankelijk van een gedeeltelijke instorting van de Republikeinse revolutie dit jaar, zodat de Republikeinse kiezers willen terugkeren naar het midden. Hij heeft nog 5 miljoen dollar over uit zijn Senaatsherverkiezingskas. Gramm, die een extreem hard voorkomen heeft, gokt op de conservatieve Republikeinen. Hij zei gisteren dat hij het meeste baat zou hebben bij de terugtrekking van Quayle.

Toch ligt het Republikeinse veld nog ruim open. De America First conservatief Pat Buchanan wil wellicht nog een tweede presidentiële campagne beginnen. Op het tweede plan zijn ook oud-gouverneur van Tennessee en ex-minister van onderwijs Lamar Alexander en de pragmatische senator Richard Lugar. In de coulissen schuilt nog een politieke reus: de voormalige topmilitair van het Pentagon en held van de Golfoorlog Colin Powell. Hij overweegt mee te doen als Republikein of als onafhankelijke kandidaat. Pete Wilson, de Republikeinse gouverneur van Californië, denkt ook aan een kandidatuur voor het presidentschap. Een bestuurder van een dergelijke grote deelstaat kan gemakkelijk aan geld komen.

Geldinzameling kan ook een probleem worden voor eventuele tegenkandidaten van president Clinton, die als president qualitate qua donoren aantrekt. De Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, Richard Gephardt, senator Bob Kerrey en senator Bill Bradley spelen alle drie met presidentiële ambities. De zwarte leider Jesse Jackson kan door een presidentiële tegenkandidatuur Clinton bij de voorverkiezingen van zwarte stemmen beroven.