Bartók in een naadloze, speelse jas

Concert: Mikrokosmos, vanaf 6 jaar. Muziek naar Béla Bartók: Ernst Glerum. Regie: Hans Dagelet. Decor: Jeroen Henneman. Uitvoerenden: Esther Apituley, Ernst Glerum en Hans Hasebos. Gehoord: 5/2, Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Aldaar nog: 12/2, 19/2 en 5/3, daarna tournee. Informatie: 020 - 6761515.

Wie afgelopen zondag in Muziekcentrum Vredenburg tussen de krioelende kindermassa getuige was van Mikrokosmos, zal die gebeurtenis waarschijnlijk proberen te benaderen via de negatieve definitie. Het is geen concert, want de drie muzikanten sjouwen niet alleen rond met hun instrument, maar ook met flinke houtblokken, de belichting verandert voortdurend en op de achterwand worden allerlei beelden en plaatjes geprojecteerd. Het is geen theater, want de hoofdrolspeler is duidelijk de muziek van Béla Bartók en het is ook geen muziektheater, want er wordt een uur lang geen woord gezongen, laat staan gezegd. Mikrokosmos is van alle drie een beetje en roept op de sterkste momenten het gevoel op van wat ooit een happening heette.

Niet bekend

Maar er is meer, want een uur lang Bartók - hoe virtuoos en hups ook gebracht - zou ongetwijfeld tot opstand onder het jong publiek leiden. Dus bedacht Jeroen Henneman een speelse visuele jas. Niet echt functioneel zijn zijn geprojecteerde tekeningen van bouwwerken en steden en de serie foto's van de componistmaar een vondst is de muziek in het donker met lichtjes op de (strijk)stokken, wat eruit ziet als sterretjes zwaaien met Oude Jaar. Spectaculair is de menshoge metronoom, waarin de altvioliste als levende slinger naar links en rechts zwiepend de maat aan geeft en ook nog achteloos een deuntje meespeelt, maar het is vooral het aandoenlijke schimmenspel op de achterwand dat de zaal respons ontlokt. Helemaal naadloos vallen vorm en inhoud samen, waar Bartoks noten op die wand verschijnen, de zwarte schim van een strijkstok ze aanwijst en de viool 'van blad' het thema speelt, dat vervolgens door de anderen met variaties wordt overgenomen.

Jammer genoeg zakt de voorstelling op driekwart als een pudding in elkaar, precies op het enige moment zonder muziek, waar een beeldverhaaltje wordt vertoond. Opeens schijnt het publiek zich bewust te worden van de blaas en vangt de plas-exodus aan. Eén reden ligt in de opbouw, waarin te veel intieme, melodieuze onderdelen voor het laatst bewaard worden. Belangrijker lijkt me dat drie kwartier van al dit spannende en ongewone genoeg is voor jonge kinderen. Als de makers bereid zouden zijn op enkele punten het principe van 'kill your darlings' toe te passen, zal de rij voor de wc zich ongetwijfeld pas vormen na afloop van wat dan wel eens een ideale ontmoeting tussen kinderen en 'serieuze' muziek zou kunnen zijn.