Expositie over a-bom in de VS gaat niet door

WASHINGTON, 31 JAN. Het luchtvaartmuseum van The Smithsonian Institution in Washington heeft gisteren de tentoonstelling over het Amerikaanse atoombombardement van Hiroshima en Nagasaki geschrapt. Er was teveel oppositie van veteranenorganisaties, die meenden dat de indruk werd gewekt dat de bommen nooit nodig waren geweest.

Alleen de Enola Gay, het vliegtuig dat op 6 augustus 1945 de atoombom boven Hiroshima afwierp, zal nu in glimmend opgepoetste staat worden tentoongesteld. Er komen geen foto's van de vernietiging die de bommen hebben veroorzaakt, geen cijfers van de aantallen slachtoffers, geen voorgeschiedenis. Volgens historische documenten, die tentoongesteld hadden zullen worden, dachten medewerkers van president Truman indertijd dat het bombardement niet nodig was om een snel einde te maken aan de oorlog met Japan. Ook Truman zelf gaf achteraf uiting aan zijn twijfels in dagboeknotities.

Organisaties van veteranen uit de Tweede Wereldoorlog protesteerden de afgelopen tijd tegen elke vorm van kritiek op de bombardementen. Veteranenorganisaties als The American Legion en de Airforce Association hebben veel invloed, zeker bij de Republikeinen. Inmiddels hebben 81 Republikeinse afgevaardigden het ontslag geëist van de directeur van het luchtvaartmuseum, Martin Harwith.

Michael Heyman, bestuurder van The Smithsonian Institution, de stichting die het luchtvaartmuseum beheert, zei gisteren in een toelichting: “We hebben niet genoeg gedacht aan de intense gevoelens van de veteranen die terecht verwachtten dat de natie hun opoffering zou eren en herdenken.” Heyman heeft een goede politieke reden om rekening te houden met de wensen van het Congres. Congresleden zullen ook de subsidies aan zijn instituut, dat veel musea beheert, onder de loep nemen. Ze willen hoorzittingen houden over de manier waarop de tentoonstelling tot stand is gekomen. De voorzitter van het huis van afgevaardigden, Newt Gingrich, zei dat de historici te ver zijn gegaan. Het Witte Huis durfde die opvatting van Gingrich niet tegen te spreken. “Academische vrijheid heeft haar plaats, maar de bezwaren van de veteranen hebben hun verdienste”, zei de woordvoerder van het Witte Huis gisteren.

Onder historici en andere academici heerst grote teleurstelling. Volgens Robert Musil van Physicians for Social Responsability ruikt de afgelasting naar 'McCarthyisme'. En Simon Schama, hoogleraar aan de Harvard-universiteit, was teleurgesteld dat de tegengestelde opvattingen van veteranen en historici nu niet tot uiting kunnen komen. Voor de Amerikaanse radio citeerde hij de vermaarde Nederlandse historicus Pieter Geyl: “Geschiedenis is een debat zonder einde.”