Leider van Labour op tournee voor nieuwe lijn

LONDEN, 27 JAN. Begeleid door de trompetklanken van een soulband die We're gonna bring it tumblin' down speelde, is Labour-leider Tony Blair gisteravond in het gemeenschapshuis van het Noordengelse Gateshead met een campagne begonnen om artikel vier van het partijstatuut te herzien. Dit artikel, dat nog uit 1918 dateert en gedrukt staat op de achterkant van elke partijkaart, dicteert het collectief bezit van alle bedrijven.

Op het partijcongres in oktober opende de nieuwe Labour-leider voor het eerst de aanval op dit artikel, dat hij als achterhaald en veel te beperkt beschouwt. Het oude dogma past niet bij het 'Nieuwe Labour' dat Blair voor ogen staat. Volgens de partijleider voedt die starre socialistenslogan de vrees van weifelende kiezers en staat hij een overwinning van Labour, na vier achtereenvolgende verkiezingsnederlagen, alleen maar in de weg. Maar de linkervleugel van Labour verwijt Blair dat hij met artikel vier ook de traditionele waarden van de partij laat vallen.

De campagne van Blair moet op 29 april zijn hoogtepunt bereiken op een speciaal partijcongres waar een herziene versie van artikel vier aan de leden zal worden voorgelegd. De formulering van het nieuwe artikel wordt pas op 15 maart, na een vergadering van het partijbestuur, bekendgemaakt. Blairs nationale tournee, die daaraan vooraf gaat, dient om de stemming aan de basis te peilen en om de geesten rijp te maken voor verandering.

Blair had het gisteravond geen moment moeilijk tijdens de vijf kwartier durende bijeenkomst in Gateshead. Soeverein en weloverwogen beantwoordde hij vragen van de 550 aanwezigen, ontspannen leunend tegen de zijkant van een tafel. In slechts twee van de 23 vragen klonk kritiek door op het plan voor herziening van artikel vier. Verder oogstte hij alleen maar applaus van het overwegend middelbaar publiek.

Blair stelde de partijleden gerust met de verzekering dat Labour nog altijd een rol ziet weggelegd voor de publieke onderneming. “Daarom verzetten we ons ook tegen privatisering van de spoorwegen. Daarom vinden we ook dat de gezondheidszorg in publieke handen moet blijven. Maar we geloven net zo goed dat een sterke, gezonde marktsector een rol dient te spelen.” Hij zei dat “sociale rechtvaardigheid” in de nieuwe formulering van de partijdoelstellingen de belangrijkste plaats zal innemen.

Maar de strijd voor herziening van artikel vier is nog niet gestreden. Begin deze maand keerde meer dan de helft van de 62 Labour-leden in het Europees parlement zich tegen de statutenwijziging. In een scherpe reactie waarschuwde Blair dat een mislukking van de noodzakelijke partijvernieuwing Labour zou degraderen tot niet meer dan een belangengroep. Hij zei dat de mensen die willen vasthouden aan artikel vier eens moesten wakker worden en inzien dat de partij “geen conserveringsclub” is. “Mensen die serieus geloven dat een formulering die is geschreven voor de wereld van 1918 niet verbeterd kan worden, terwijl we 77 jaar verder zijn, leren niet van de geschiedenis, ze leven in de geschiedenis.”