Vergeet de post niet

DE NEDERLANDSE POST behoort samen met die van Engeland, en nu ook Zweden, tot een kleine voorhoede in de Europese Unie: relatief geliberaliseerd en uit de rode cijfers. Dat zullen zij weten. IPC, de organisatie van posterijen in Europa en Noord-Amerika, wil de tarieven voor grensoverschrijdend postverkeer _ de zogeheten 'terminal dues' _ drastisch verhogen. Uitgaande en inkomende post worden niet langer tegen elkaar weggestreept en verrekend op basis van gewicht. De onderlinge vergoedingen zullen moeten worden gebaseerd op de bezorgtarieven. Dat is een mooie meevaller voor de dure en inefficiente mastodonten onder de Europese postorganisaties. De Nederlandse PTT, die zijn koppositie beloond ziet met een functie als Europees verzendpunt, is met reden furieus. Samen met Spanje overweegt zij zonodig aan de bel te trekken bij de Europese Commissie in Brussel. Deze heeft in een Groenboek uit 1992 al vraagtekens gezet bij de wijze waarop de post binnen de Unie opereert. De kwaliteit van de dienstverlening is, met name op het gebied van het communautaire postverkeer, niet wat mag worden verwacht van organisaties die door de bank genomen beschikken over sterke nationale monopolieposities.

Met een beroep op universele dienstverlening wordt bovendien de keuze voor de consument verder beperkt dan strikt nodig is. Een commissie van het Europees Parlement heeft zich in 1993 aangesloten bij deze vraagstelling en erop gewezen dat er andere manieren zijn dan een wettelijk monopolie om de noodzakelijke basisdienstverlening veilig te stellen. Een daadkrachtige uitwerking van deze belangwekkende gedachten lijkt er echter een beetje bij te zijn ingeschoten. De animo voor liberalisering is tijdens een consultatieronde binnen de EU al meteen niet overweldigend gebleken. DE BESLUITVORMING binnen de internationale postorganisatie illustreert dat Europese actie wel degelijk nodig is. Op zichzelf sluit de IPC aan bij de aanbeveling van de Europese Commissie om de verrekening te relateren aan de werkelijke kosten. Maar dat valt niet los te zien van de even dringende aanbeveling een gemeenschappelijk systeem van kwaliteitsbewaking van de voorbehouden diensten op te zetten, inclusief een realistische meting van wat de consument ervan merkt. De IPC heeft een gefaseerde kwaliteitstabel geproduceerd, maar zowel de relatie met de tariefsverhogingen als de handhaving staat open voor discussie. 'Terminal dues' moeten bovendien worden beoordeeld in samenhang met de omvang van de voorbehouden dienstverlening _ en daarmee van de mogelijkheden voor alternatieve aanbieders. Volgens het Europese Groenboek heeft slechts vier procent van alle post bestemmingen binnen de Europese Unie. Zo'n getal weerspiegelt niet de werkelijke waarde en het belang van de postale diensten. We mogen op de drempel staan van een nieuw elektronisch tijdperk _ de 'multimediamaatschappij' _ maar post is nog steeds een onmisbaar hulpmiddel voor handel en nijverheid en openbaar bestuur, nog afgezien van de menselijke communicatie in het algemeen. In de telecommunicatie staat liberalisering bovenaan de politieke agenda's. Maar vergeet de post niet.